1. Con nuôi không đăng ký có được hưởng thừa kế?

Tại Điều 651 Bộ luật dân sự2015 quy định về Người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kếtheo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhấtgồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của ngườichết;

b) Hàng thừa kế thứ haigồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột củangười chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ôngngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ bagồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dìruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chúruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụnội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kếcùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.”

Ngoài ra, Điều 653 Bộ luật dânsự 2015 Quan hệ thừa kế giữa con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi và cha đẻ, mẹ đẻ nhưsau:

“Con nuôi và cha nuôi, mẹnuôi được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tạiĐiều 651 và Điều 652 của Bộ luật này.”

Tuy nhiên, thời điểm phát sinhviệc nuôi con nuôi là kể từ thời điểm đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩmquyền.

Tại Điều 23 Nghị định19/2011/NĐ-CP Nghị định hướng dẫn luật nuôi con nuôi 2011 quy định về Đăng kýviệc nuôi con nuôi thực tế:

“1. Việc nuôi con nuôi đãphát sinh trên thực tế giữa công dân Việt Nam với nhau mà chưa đăng ký trướcngày 01 tháng 01 năm 2011, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định tại khoản 1Điều 50 của Luật Nuôi con nuôi, thì được đăng ký kể từ ngày 01 tháng 01 năm2011 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2015 tại Ủy ban nhân dân cấp xã, nơi thườngtrú của cha mẹ nuôi và con nuôi.”

Tại Điều 50 Luật nuôi con nuôi2010 quy định Điều khoản chuyển tiếp:

“1. Việc nuôi con nuôigiữa công dân Việt Nam với nhau trước ngày Luật này có hiệu lực mà chưa đăng kýtại cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì được đăng ký trong thời hạn 05 năm, kểtừ ngày Luật này có hiệu lực, nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:

a) Cácbên có đủ điều kiện về nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật tại thời điểmphát sinh quan hệ nuôi con nuôi;

b) Đến thời điểm Luật nàycó hiệu lực, quan hệ cha, mẹ và con vẫn đang tồn tại và cả hai bên còn sống;

c) Giữa cha mẹ nuôi và connuôi có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục nhau như cha mẹ và con.

2. Sau khi được đăng ký,quan hệ nuôi con nuôi quy định tại khoản 1 Điều này có giá trị pháp lý kể từthời điểm phát sinh quan hệ nuôi con nuôi.

3. Chính phủ quy định chitiết thủ tục đăng ký nuôi con nuôi quy định tại Điều này, bảo đảm thuận lợi vàphù hợp với điều kiện thực tế của nhân dân ở các vùng, miền.”

Theo quy định trên, việc nuôicon nuôi phát sinh trước ngày 01/01/2011 thì phải đăng ký tại cơ quan nhà nướccó thẩm quyền trong thời hạn 05 năm kể từ ngày 01/01/2011. Khi đã được phápluật công nhận việc nuôi con nuôi thì hai bên trong quan hệ nuôi sẽ có cácquyền lợi và nghĩa vụ đối với nhau theo quy định của pháp luật, trong đó cóquyền thừa kế di sản của nhau.

2. Con riêng của vợ có được hưởng di sản củacha dượng hay không?

Câu hỏi:

Tôi tên là H, sinh năm 1982 tại Tp. Hồ Chí Minh.

Kínhnhờ Luật sư tư vấn trường hợp của gia đình tôi như sau: vào năm 1980 mẹ tôi kếthôn với ba tôi (có đăng ký kết hôn). Năm 1984 ba tôi mất, đến năm 1988 mẹ tôitái hôn với ba dượng tôi (Ba dượng tôi có một con riêng - Chị Hà, sinh năm1978, trước nay sống cùng với mẹ chị Hà, không theo dượng). Ba dượng và mẹ có mộttài sản chung là căn nhà tại Quận 6, Tp. Hồ Chí Minh (tạo lập năm 1995). Badượng tôi qua đời vào tháng 3/2017, lúc còn sống ba dượng không lập di chúc.Nay con riêng của ba dượng tôi đòi chia di sản thừa kế. Tôi muốn hỏi: chị Hàkhông sống cùng ba dượng tôi, vậy chị có được hưởng thừa kế căn nhà trên haykhông? Tôi là con riêng của mẹ nhưng tôi sống chung từ nhỏ với dượng, trong hộkhẩu dượng tôi đứng chủ hộ có ghi quan hệ với tôi là con, lúc còn sống dượngcũng nuôi dưỡng chăm sóc tôi như con đẻ của mình. Về phía tôi, từ năm 2005 đếnnay tôi hàng tháng tôi đều đóng góp tiền sinh hoạt gia đình vì dượng và mẹ đãlớn tuổi, vậy tôi có được hưởng thừa kế căn nhà trên hay không? Nếu có, chúngtôi mỗi người được thừa hưởng bao nhiêu?   

Cảmơn Luật sư đã dành thời gian tư vấn cho vụ việc của gia đình tôi, kính chúcLuật sư sức khỏe và thành công!

Giảiđáp:

Theoquy định của pháp luật dân sự (Bộ luật dân sự 2015) về thừa kế thì mọi cá nhânđều bình đẳng về quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật, Trongtrường hợp của gia đình bạn, do người cha dượng lúc còn sống không lập di chúcdo đó tài sản của ông sẽ được chia theo pháp luật (Điều 650).

Disản của người chết để lại bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sảncủa người chết trong tài sản chung với người khác (Điều 612). Cha dượng và mẹbạn cùng tạo lập được tài sản chung là căn nhà tại Quận 6, Tp. Hồ Chí Minh, dođó phần di sản của cha dượng trong căn nhà này được xác định là bằng ½ giá trịcăn nhà (theo quy định tại Khoản 2, Điều 66 Luật hôn nhân gia đình 2014).

 Điều651 Bộ luật dân sự 2015 quy định:

“1. Những người thừa kế theo phápluật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ,chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

…

2. Những người thừa kế cùng hàngđược hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sauchỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, khôngcó quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Ngoài ra, Điều 654 Bộ luật dân sự 2015 cũng quy định: Con riêngvà bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ conthì được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tạiĐiều 652 và Điều 653 của Bộ luật này.

Từ những quy định pháp luật mà chúng tôi đã đề cấp ở trên, thìchị Hà mặc dù không sống cùng cha dượng của bạn, nhưng đó là con đẻ của chadượng bạn nên chị Hà được hưởng di sản cha dượng bạn để lại.

Còn trường hợp của bạn là con riêng và cha dượng, nếu giữa haibên có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con thì được thừa kế di sảncủa nhau. Như vậy bạn cần xuất trình các chứng cứ để chứng minh cho việc giữabạn và cha dượng có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con (Ví dụ nhưbạn có sổ hộ khẩu gia đình ghi quan hệ cha con, bạn có phụng dưỡng ông lúc tuổigià, xác nhận của địa phương nơi bạn cư trú, vv... ). khi bạn có đủ cơ sở đểxác định quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con thì bạn được hưởng mộtphần di sản thừa kế do cha dượng bạn để lại bằng với phần thừa kế mà các đồngthừa cùng hàng thừa kế đươc hưởng. Khi chia di sản thừa kế ½ giá trị căn nhà nêu trên sẽ được chiađều cho các đồng thừa kế.

Luậtsư Trần Minh Hùng chuyên gia tư vấn luật trên kênh HTV, VTV, THVL1, ANTV,SCTV1...

Chúng tôi là hãng luật tổng hợp nhiều độingũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyên viên, cộng tác viên có trình độcao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm, kiến thức hiểu biết rộng, kỹ năngtư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệm và đạo đức trong nghềnghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý- cao quý vì nghề luậtsư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sư bảo vệ cho những nạn nhân,tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư là nghề rất nguy hiểm và khókhăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sư luôn gặp nguy hiểm vì sự thùhằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sư thì phải có tâm, có đạo đức, cótài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề, chấp nhận có khăn, hy sinh vàchấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnh hưởng đến công việc, cuộc sốngcủa mình và gia đình thì rất khó hành nghề luật sư đúng nghĩa. Niềm vui củaluật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúp được cho thân chủ, đem lại côngbằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đem lại công bằng cho xã hội. 

 Luật sư Trần Minh Hùng Trưởng vănphòng Luật sư Gia Đình- Luật sư sáng lập luật sư Gia Đình có nhiều năm kinhnghiệm tranh tụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyền thông tin tưởng với nhiềunăm và thường xuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luật trên các Kênh truyền hìnhuy tín như:  Đài Truyền hình TPHCM (HTV), Đài truyền hình Việt Nam(VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long, Truyền hình Công an ANTV, SCTV, THQH, Tưvấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam, Đài truyền hình cáp VTC, Đài VOV GiaoThông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phát thanh Kiên Giang, Truyền hình QuốcHội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổi trẻ đời sống, Báo đời sống và phápluật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công an nhân dân và các hãng báo chí trêncả nước... là luật sư được Trường Đại học luật TP.HCM mời làm giám khảo chonhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trường ĐHL, Cấp Quốc Gia, học thuật vớitrường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại học uy tín và chuyên gia pháp luậtcho các hãng truyền thông uy tín. Là Luật sư  bào chữa, tư vấn chonhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếng trên cả nước được báo chí đưa tin,người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàng Navibank liên quan Huyền Như và Viettinbank,Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầu giây, Chống thi hành công vụ mùa Covid, các vụGiết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, Lừa Đảo, gây thương tích, tham ô, cố ý làm trái...và các vụ án khác về dân sự, kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động, hành chính,doanh nghiệp.… luôn mang lại niềm tin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tíchcực sự công bằng, đi tìm công lý không biết mệt mỏi cho xã hội của luật sưchúng tôi.

Chúng tôi cùng tư vấn luật và cố vấn pháplý cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước rất lâu năm.

Trân trọng cảm ơn.

ĐOÀN LUẬT SƯ THÀNH PHỐHỒ CHÍ MINH
VPLS GIA ĐÌNH (Luật sư Thành Phố)

Trụsở: 402A Nguyễn Văn Luông, P.12, Q.6, Tp.HCM (Bên cạnh Công chứng số 7)

5/1Nguyễn Du, Biên Hòa, Đồng Nai (đối diện tòa án Biên Hòa)

68/147Trần Quang Khải, Tân Định, quận 1, TP.HCM

Điệnthoại: 028-38779958; Fax: 08-38779958

Luậtsư Trần Minh Hùng: 0972 238006

Email: luatsuthanhpho@gmail.com

http://www.luatsugiadinh.net. vn

http://www.luatsuthanhpho.com