Luật sư tư vấn giao dịch mua bán di sản dùng vào việc thờ cúng

Mô tả

1. Đất thờ cúng có được phân chia thừa kế haykhông?

Dear luật sư,hiện tạiem có một số vướng mắc về việc làm di chúc thừa kế cho ba em như sau:ba em sinh1950, mẹ em sinh 1953 có 4 con trai và 2 con gái, 6 người con đều có gia đìnhvà ở riêng. Hiện tại 2 ông bà đang ở một mình. Ba em hiện tại muốn lập di chúcthừa kế với mong muốn ngôi nhà ba mẹ em đang ở hiện tại cho người con trai út,và với điều kiện ngôi nhà này chỉ thừa kế để thờ cúng không được cầm cố, chuyểnnhượng hay buôn bán thì có được không luật sư.

Và về tranh chấp saunày với những anh/em khác cho xảy ra không ? Vì nguyện vọng của ba em muốn đểngoài nhà đang ở là nhà để thờ cúng ông bà, tổ tiên ?

Mong luật sư giải đápgiùm em. Em cám ơn.

Luật sư Gia Đình rảlời:

Điều 624 Bộ luật Dânsự 2015 quy định:

Di chúc là sự thể hiệný chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

=> Do đó, mọi ngườiphải tôn trọng ý chí cá nhân đó và thực hiện theo đúng nội dung của di chúc màba anh để lại.

- Tại Điều 645 Bộ luậtDân sự năm 2015 quy định:

1. Trường hợp ngườilập di chúc để lại một phần di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần di sản đókhông được chia thừa kế và được giao cho người đã được chỉ định trong di chúcquản lý để thực hiện việc thờ cúng; nếu người được chỉ định không thực hiệnđúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những ngườithừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lýđể thờ cúng.

Trường hợp người đểlại di sản không chỉ định người quản lý di sản thờ cúng thì những người thừa kếcử người quản lý di sản thờ cúng.

Trường hợp tất cảnhững người thừa kế theo di chúc đều đã chết thì phần di sản dùng để thờ cúngthuộc về người đang quản lý hợp pháp di sản đó trong số những người thuộc diệnthừa kế theo pháp luật.

2. Trường hợp toàn bộdi sản của người chết không đủ để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người đó thìkhông được dành một phần di sản dùng vào việc thờ cúng.

Như vậy, di sản dùngvào thờ cúng là di sản không phân chia và giao cho người được chỉ định trong dichúc. Trong di chúc ba anh đã ghi rõ là giao cho anh và không được dùng đểchuyển nhượng, cầm cố, thế chấp nên anh phải sử dụng căn nhà vào đúng mục đíchlà thờ cúng. Trường hợp anh sử dụng, quản lý ngôi nhà không đúng mục đích thìcác anh,chị, em của bạn có quyền giao ngôi này cho người khác quản lý.

Sau này xảy ra tranhchấp anh/chị/em của bạn yêu cầu chia lại tài sản là ngôi nhà kia thì hành vinày là trái với quy định của pháp luật. Nếu anh, chị của bạn vẫn tiếp tục tranhchấp với bạn về ngôi nhà đó thì bạn có thể khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấphuyện nơi bị đơn (anh, chị của bạn cư trú) theo quy định của Bộ luật Tố tụngDân sự năm 2015.

2. Di sản dùng vào việc thờ cúng có được phépthực hiện giao dịch mua bán?

Kính thưa Luật Sư, Giađình chúng tôi có 8 anh chị em, Cha qua đời 1982, không có di chúc, Mẹ vừa quađời tháng 4, 2016 có để lại Di chúc. Trong di chúc có ghi rõ cho cô em gái hiệnđang sống trong căn nhà này (tại Saigon) quyền quản lý căn nhà, và căn nhà chỉđược sử dụng để thờ cúng ông bà và không được bán. Hiện tại Mẹ tôi là người duynhất đứng tên trong sổ hồng

Anh em chúng tôi quyếtđịnh và đồng ý tất cả 8 người sẽ đứng tên trong sổ hồng, sau đó có em gái thayđổi ý định là cô chỉ muốn làm theo di chúc rằng chỉ một mình cô đứng tên trongsổ hồng và dĩ nhiên là 7 anh em còn lại không đồng ý và chúng tôi sẽ không baogiờ đồng ý để có này đứng tên một mình trong số hồng vì có âm mưu với con traimình (30 tuổi, hiện đang sống trong căn nhà này) để chiếm đoạt tài sản này.Hiện tại con trai của cô đang đang giữ sổ Hồng mà chúng tôi đã yêu cầu nhiều lầnnhưng không trả lại. Chúng tôi kính nhờ Luật sư chỉ dẫn giùm những thắc mắcsau:

1. 7 anh em chúng tôicó quyền giữ sổ Hồng không và nếu có thì bằng cách nào, việc đứa cháu giữ sổHồng mà không trả lại đây có phải là cưỡng chiếm? 2. Chúng tôi có quyền mời đứacháu nảy ra khỏi nhà được hay không?

3. Trước khi Mẹ chúngtôi qua đời thì bà có trương mục ở ngân hàng, nhưng cô em gái không cho 7 anhchị em tôi biết mặc dù đã có lời yêu cầu, chúng tôi phải làm sao?

4. Chúng tôi có thểtiếp tục việc chuyển tên khi cô em gái khước từ vì cô chỉ muốn một mình cô đứngtên

5. Chúng tôi có thểbáo cáo ít nhất là Công an Phường về sự việc nêu trên?

6. Nếu 7 anh em chúngtôi muốn bán căn nhà này có được không?

Luật sư Gia Đình tưvấn:

Cảm ơn bạn đã gửi câuhỏi đề nghị tư vấn đến Văn Phòng Luật Sư Gia Đình, với trường hợp của bạn chúngtôi tư vấn như sau:

-Thứ nhất, xác địnhquyền sở hữu đối với căn nhà

Theo thông tin bạncung cấp gia đình bạn có một căn nhà tại Sài gòn nhưng lại không cung cấp rõcăn nhà thuộc sở hữu chung của bố,mẹ hay tài sản riêng của mẹ bạn.

+Trường hợp, tài sảnchung của vợ chồng thì về nguyên tắc sẽ được chia đôi. Tức bố bạn sẽ được hưởngmột phần giá trị ngôi nhà nhưng do bố bạn mất không để lại di chúc nên phần disản này sẽ được chia theo pháp luật cho những đối tượng được quyền hưởng: mẹbạn, 8 anh chị em, ông, bà (trong trường hợp còn sống). Theo đó, các thành viêntrong gia đình có thể yêu cầu giao nộp sổ hồng để tiến hành thủ tục phân chiadi sản thừa kế đối với phần di sản này, sau khi phân chia xong thì mỗi người cóthể thực hiện quyền mua bán đối với phần di sản mà mình được hưởng. Cụ thể, tạiĐiều 651 của Bộ luật dân sự 2015, người thừa kế theo pháp luật được quy địnhnhư sau:

“1. Những người thừakế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứnhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi củangười chết;

b) Hàng thừa kế thứhai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột củangười chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ôngngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ bagồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dìruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chúruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụnội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kếcùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàngthừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đãchết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chốinhận di sản.”

Đối với phần di sảncủa mẹ bạn (một nửa giá trị ngôi nhà) có quyền cho tặng, chuyển nhượng chongười con út mà không cần sự đồng ý của thành viên khác trong trường hợp dichúc là hợp pháp theo quy định. Trường hợp, di chúc không hợp pháp thì toàn bộphần di sản đó lại được chia theo quy định pháp luật như đối với trường hợp củabố bạn.

Di chúc hợp pháp đượcquy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

“1. Di chúc hợp phápphải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúcminh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của dichúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức dichúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của ngườitừ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản vàphải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của ngườibị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứnglập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng vănbản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ cácđiều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng đượccoi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trướcmặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ýchí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trongthời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuốicùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứngthực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.”

+Trường hợp, tài sảnriêng của mẹ bạn thì mẹ bạn có quyền để lại di chúc cho người con út mà khôngcần sự đồng ý của thành viên khác và các thành viên không được quyền yêu cầuchia, yêu cầu họ giao nộp sổ hoặc thực hiện các hành vi khác khi chưa có sựđồng ý của họ (thực hiện mua bán, thay tên chủ sở hữu...). Tuy nhiên, như bạncung cấp thì trong bản di chúc thể hiện rất rõ trao quyền quản lý và dùng vàviệc thờ cúng cho ông bà, không được thực hiện bất cứ mục đích thương mại nào.Nên trong trường hợp này người con út chỉ có quyền quản lý mà không có quyềnđịnh đoạt với quyền sử dụng đất đó, nên khi có hành vi sử dụng mục đích khôngđúng theo ghi nhận của di chúc thì những người thừa kế khác có quyền lấy lại vàtrao quyền quản lý cho người khác. Theo Điều 645 quy định về di sản dùng vàoviệc thờ cúng như sau:

“1. Trường hợp ngườilập di chúc để lại một phần di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần di sản đókhông được chia thừa kế và được giao cho người đã được chỉ định trong di chúcquản lý để thực hiện việc thờ cúng; nếu người được chỉ định không thực hiệnđúng di chúc hoặc không theo thỏa thuận của những người thừa kế thì những ngườithừa kế có quyền giao phần di sản dùng vào việc thờ cúng cho người khác quản lýđể thờ cúng.

Trường hợp người đểlại di sản không chỉ định người quản lý di sản thờ cúng thì những người thừa kếcử người quản lý di sản thờ cúng.

2. Trường hợp toàn bộdi sản của người chết không đủ để thanh toán nghĩa vụ tài sản của người đó thìkhông được dành một phần di sản dùng vào việc thờ cúng.”

3. Tranh chấp việc phân chia di sản thừa kếdùng vào việc thờ cúng

Câu hỏi về di sản thừakế dùng vào việc thờ cúng

Chào luật sư, tôi cócâu hỏi muốn hỏi luật sư như sau: Gia đình tôi có 5 anh em: 4 anh em trai và 1cô em gái. Bố tôi mất năm 2017 không để lại di chúc hay bất kỳ 1 ý nguyện gì.Mẹ tôi đã 75 tuổi muốn giao việc thờ cúng, chia phần tài sản cho các con. Anhtrưởng nhà tôi không sống cùng gia đình từ lúc lớn lên lấy vợ bố mẹ tôi đã chođất để ở riêng. Ý của mẹ tôi muốn để lại việc thờ cúng cho cậu em út. Và chúngtôi đồng ý, chỉ có anh, chị dâu trưởng không đồng ý việc chia phần thờ cúng chochú em út.

Mặc dù Bà đã chia phầncòn lại đều cho các con kể cả anh trưởng. Nhưng anh trưởng không đồng ý, với lýdo mình là trưởng phải ở nhà đó để thờ cúng. Nhưng 4 anh em tôi không đồng ý,và mẹ tôi không đồng ý việc đó. Vậy nhờ luật sư tư vấn giúp gia đình tôi.

Câu trả lời về di sảnthừa kế dùng vào việc thờ cúng

Chào bạn, Văn PhòngLuật Sư Gia Đình cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi về di sản thừa kế dùngvào việc thờ cúng, chúng tôi xin đưa ra quan điểm tư vấn về di sản thừa kế dùngvào việc thờ cúng như sau:

1. Căn cứ pháp lý vềdi sản thừa kế dùng vào việc thờ cúng

• Bộ luật dân sự 2015;

2. Nội dung tư vấn vềdi sản thừa kế dùng vào việc thờ cúng

2.1. Phân chia di sảnthừa kế theo pháp luật

Theo thông tin bạncung cấp, di sản thừa kế bố bạn để lại là quyền sử dụng đất nhưng không có dichúc nên sẽ phân chia di sản thừa kế theo pháp luật. Vì khoản 1 điều 650 bộluật dân sự 2015 quy định:

“1. Thừa kế theo phápluật được áp dụng trong trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

b) Di chúc không hợppháp;

c) Những người thừa kếtheo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơquan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểmmở thừa kế;

d) Những người đượcchỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từchối nhận di sản.”

Thừa kế theo pháp luậtlà thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quyđịnh. Theo quy định tại khoản 1 điều 651 bộ luật dân sự 2015 những người thuộchàng thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, conđẻ, con nuôi của người chết. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần disản bằng nhau. Trừ trường hợp người thừa kế từ chối nhận di sản thừa kế hoặcnhững người thừa kế có thỏa thuận khác. Như vậy việc để một phần di sản thừa kếđể thờ cúng phải được tất cả các hàng thừa kế đồng ý.

2.2. Di chúc dùng vàoviệc thờ cúng

Nếu như không thể thỏathuận để lại một phần di sản thừa kế của bố bạn dùng vào việc thờ cúng thì mẹbạn có thể lập di chúc xác định phần quyền sử dụng đất của mẹ bạn dùng vào việcthờ cúng và chỉ định một người quản lý theo quy định tại khoản 1 điều 645 Bộluật dân sự 2015:

Di chúc là sự thể hiệný chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Dichúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế tức là khi người để lại di sản chết.Như vậy, nếu mẹ bạn lập di chúc dùng vào việc thờ cúng đối với phần quyền sửdụng đất của mẹ bạn được hưởng từ một suất thừa kế của bố bạn, anh trai bạnkhông có quyền phản đối. Và việc giao cho ai quản lý việc thờ cúng đó là di ýchí của người lập di chúc không có quy định con trai trưởng phải được quản lýdi sản dùng vào việc thờ cúng.

4. Dành hết di sản cho quỹ từ thiện đượckhông?

Câu hỏi:

Khi bố mất viết dichúc đem tài sản (là đất đai) đi từ thiện hết không để lại cho con cái phần nàothì có được hay không ạ? Ngoài ra di chúc không cần chữ kí của các con có đượckhông ạ? Trong trường hợp này thì người con có được hưởng phần tài sản nàokhông? Xin cảm ơn!

Quyền của người lập dichúc trong việc dành một phần tài sản trong khối di sản để làm từ thiện đượcquy định tại khoản 3 Điều 626 Bộ luật dân sự 2015 như sau:

"Điều 626. Quyềncủa người lập di chúc

Người lập di chúc cóquyền sau đây:

1. Chỉ định người thừakế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.

2. Phân định phần disản cho từng người thừa kế.

3. Dành một phần tàisản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng.

4. Giao nghĩa vụ chongười thừa kế.

5. Chỉ định người giữdi chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản."

Tuy nhiên, Điều 644 Bộluật Dân sự 2015 cũng quy định về quyền hưởng di sản của những người thừa kếkhông phụ thuộc vào nội dung của di chúc, cụ thể như sau:

“Điều 644. Người thừakế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

1. Những người sau đâyvẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theopháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không đượcngười lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn haiphần ba suất đó:

a) Con chưa thànhniên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên màkhông có khả năng lao động.

2. Quy định tại khoản1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tạiĐiều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tạikhoản 1 Điều 621 của Bộ luật này.”

Như vậy bố bạn chỉ cóquyền dành một phần di sản để tặng cho và không cần sự đồng ý của các con vìpháp luật quy định nếu bố bạn có cha, mẹ, vợ hoặc con chưa thành niên hoặc conđã thành niên nhưng không còn khả năng lao động vẫn được hưởng di sản của bốbạn dù trong di chúc không có nội dung về việc thừa kế theo di chúc của nhữngngười đó.

Luật sư Trần Minh Hùng chuyên giatư vấn luật trên kênh HTV, VTV, THVL1, ANTV, SCTV1...

Chúng tôilà hãng luật tổng hợp nhiều đội ngũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyênviên, cộng tác viên có trình độ cao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm,kiến thức hiểu biết rộng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệmvà đạo đức trong nghề nghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý-cao quý vì nghề luật sư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sưbảo vệ cho những nạn nhân, tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư lànghề rất nguy hiểm và khó khăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sưluôn gặp nguy hiểm vì sự thù hằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sưthì phải có tâm, có đạo đức, có tài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề,chấp nhận có khăn, hy sinh và chấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnhhưởng đến công việc, cuộc sống của mình và gia đình thì rất khó hành nghề luậtsư đúng nghĩa. Niềm vui của luật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúpđược cho thân chủ, đem lại công bằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đemlại công bằng cho xã hội.

Luậtsư Trần Minh Hùng Trưởng văn phòng Luật sư Gia Đình- Luật sư sáng lập luật sưGia Đình có nhiều năm kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyềnthông tin tưởng với nhiều năm và thường xuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luậttrên các Kênh truyền hình uy tín như: Đài Truyền hình TPHCM(HTV), Đài truyền hình Việt Nam (VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long,Truyền hình Công an ANTV, SCTV, THQH, Tư vấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam,Đài truyền hình cáp VTC, Đài VOV Giao Thông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phátthanh Kiên Giang, Truyền hình Quốc Hội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổitrẻ đời sống, Báo đời sống và pháp luật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công annhân dân và các hãng báo chí trên cả nước... là luật sư được Trường Đại họcluật TP.HCM mời làm giám khảo cho nhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trườngĐHL, Cấp Quốc Gia, học thuật với trường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại họcuy tín và chuyên gia pháp luật cho các hãng truyền thông uy tín. Là Luậtsư bào chữa, tư vấn cho nhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếngtrên cả nước được báo chí đưa tin, người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàngNavibank liên quan Huyền Như và Viettinbank, Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầugiây, Chống thi hành công vụ mùa Covid, các vụ Giết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, LừaĐảo, gây thương tích, tham ô, cố ý làm trái... và các vụ án khác về dân sự,kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động, hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lạiniềm tin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm cônglý không biết mệt mỏi cho xã hội của luật sư chúng tôi.

Chúng tôicùng tư vấn luật và cố vấn pháp lý cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nướcrất lâu năm.

Trân trọngcảm ơn!.