Luật sư tư vấn ly hôn chia tài sản và án phí

Tóm tắt câu hỏi:

Thưa luật sư! Cho tôi hỏi những câu hỏi sau: Năm 2014, khi em gái tôi sinh đứa thứ 03 (Con trai đầu sinh 2003, con gái thứ 02 sinh 2006 và con gái thứ 03 hiện được 30 tháng tuổi) thì chồng em gái tôi ngoại tình bên ngoài. Đầu năm 2016 thì chồng em gái tôi vẫn qua lại với người tình và chồng em gái tôi làm đơn ly hôn đơn phương, chồng em gái tôi tự thuê thẩm định tài sản chung bao gồm (mảnh đất gắn liền nhà: 220 triệu đồng, tài sản gắn trên đất, vật dụng: 306 triệu đồng). Chồng em gái tôi yêu cầu em gái tôi đi khỏi nhà hiện đang sống cùng các con, vì cho rằng đây là nhà của mẹ chồng (mẹ chồng mất đã lâu), đặt vấn đề chia đôi số tài sản thẩm định cho em gái tôi 150 triệu (chưa bao gồm đất), đồng thời chu cấp cho 03 con mỗi tháng 2,4 triệu đồng.

1. Về đất và nhà ở: Trước năm 2002 mẹ chồng em gái tôi có mảnh đất (chưa có giấy chứng nhận sử dụng đất rộng 12m, dài 30m), trên đất có ngôi nhà cũ (năm 2007 đập phá đi để xây nhà mới hoàn toàn, trong đó bán một phần miếng đất bên cạnh để xây nhà). Em gái tôi kết hôn năm 2002 sống cùng với gia đình nhà chồng gồm có (mẹ chồng, chồng (là con duy nhất), cha chồng em gái tôi chết sớm, 02 cháu là con của vợ/chồng em gái tôi). Như vậy trong trường hợp ly hôn, để đảm bảo quyền lợi của em gái tôi và các cháu, em gái tôi và 03 cháu có được quyền ở lại ngôi nhà này hay không? Em gái tôi sống liên tục 15 năm tại ngôi nhà này, đã có công sức và đóng góp tiền kinh doanh buốn bán để xây dựng, cải tạo ngôi nhà này.

Chồng em gái của tôi quyết đuổi em gái tôi và các con ra ngoài và đưa 150 triệu (tài sản chung là 306 triệu chia đôi 2 vợ chồng không bao gồm đất). Tòa án cũng theo hướng của chồng em gái tôi là như vậy và có phụ cấp cho 03 con của em gái tôi mỗi tháng 2 triệu 4 (lương cơ bản của chồng em gái tôi là 6 triệu 2 là Trưởng bộ phận cơ khí nhà máy đường của 1 tập đoàn lớn và nơi làm cách nhà khoảng 20 km). Chồng em gái của tôi đưa thêm 10 triệu đồng để bù vào công sức đóng góp 15 năm qua. Trong thời hạn 3 tháng sẽ ra khỏi nhà. Tòa án cho chồng em gái tôi ở lại ngôi nhà một mình như vậy có đúng luật không? Phụ cấp nuôi con có hợp lý?

2. Bù đắp thiệt hại do không buôn bán được vì chồng em gái tôi thường xuyên gây khó dễ với khách hàng đến mua hàng: chồng em gái tôi gây khó dễ với em gái của tôi trong việc làm ăn buôn bán, ế ẩm, không có thu nhập. Vậy em gái của tôi có đòi được số tiền trong mấy tháng chờ tòa phân xử ly hôn không?

3. Trong thời gian chờ ly hôn làm sao để chồng em gái tôi không quậy phá nữa: định ly hôn và phân xử tài sản) thì em gái tôi nên làm gì?

4. Mảnh đất của bố mẹ tôi cho 2 vợ chồng em gái tôi trong thời gian chung sống với nhau, có làm giấy tờ tay – chưa ra phường xác nhận và đóng dấu, chưa chính thức đăng ký quyền sử dụng đứng tên 02 vợ chồng em gái tôi. Giờ 2 vợ chồng em gái tôi ly hôn thì bố mẹ tôi không cho nữa. Như vậy 2 vợ chồng của em gái tôi có được quyền sở hữu, quyền sử dụng mảnh đất đó không? Muốn hủy bỏ việc cho này thì cha mẹ tôi phải làm gì?

Kính mong Luật tư tư vấn giúp cho tôi để tôi hướng dẫn em gái tôi thực hiện đúng trình tự, thủ tục pháp lý theo qui định; đảm bảo quyền lợi cho em gái tôi và các cháu/. Trân trọng cảm ơn Luật sư!

Luật sư tư vấn:

1. Thứ nhất, về mảnh đất của mẹ chồng em gái bạn.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 168 Luật Đất đai 2013 thì trường hợp nhận thừa kế quyền sử dụng đất thì người sử dụng đất được thực hiện quyền khi có Giấy chứng nhận hoặc đủ điều kiện để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất.

Theo thông tin bạn cung cấp, mẹ chồng của em gái bạn có mảnh đất sử dụng từ trước năm 2002, chưa cấp sổ đỏ, sau khi mất thì không để lại di chúc. Nếu mẹ chồng của em gái bạn có đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của Điều 100 hoặc Điều 101 Luật Đất đai 2013 thì trong trường hợp này, mảnh đất đó sẽ được chia đều cho những người thuộc hang thừa kế thứ nhất, mà hiện nay chỉ còn 1 mình chồng của em gái bạn, trong trường hợp này, chồng của em gái bạn sẽ được xác định là người thừa kế đối với mảnh đất đất và đủ điều kiện sử dụng mảnh đất đất, em gái bạn là con dâu không có quyền sử dụng đất đối với mảnh đất đó. Em gái bạn có quyền yêu cầu người chồng thanh toán 01 phần tiền tương đương với công sức đóng góp của em gái bạn trên mảnh đất này từ khi về làm dâu.

Còn tài sản trên đất và vật dụng trị giá 306 triệu đồng thì sẽ chia đôi cho vợ chồng em gái bạn mỗi người một nửa là 153 triệu đồng.

2. Về việc em gái bạn và các con có được ở lại trên mảnh đất đó hay không?

Điều 63 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định quyền lưu cư của vợ hoặc chồng khi ly hôn như sau:

“Nhà ở thuộc sở hữu riêng của vợ, chồng đã đưa vào sử dụng chung thì khi ly hôn vẫn thuộc sở hữu riêng của người đó; trường hợp vợ hoặc chồng có khó khăn về chỗ ở thì được quyền lưu cư trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày quan hệ hôn nhân chấm dứt, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.”

Theo quy định trên, trong trường hợp sau khi khi hôn, nếu một bên còn lại có khó khăn về chỗ ở thì được quyền lưu cư trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày quan hệ hôn nhân chấm dứt, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Như vậy, em gái bạn có quyền lưu cư trên nhà, đất của chồng trong 6 tháng kể từ ngày chấm dứt hôn nhân, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

3. Về vấn đề cấp dưỡng.

Điều 82 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định nghĩa vụ, quyền của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn như sau:

“1. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi.

2. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

… “

4. Về việc cấp dưỡng cho 2 con nhỏ sống với em gái bạn khi ly hôn

Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về mức cấp dưỡng như sau:

“1. Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

2. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.”

Nếu con được giao cho em gái bạn nuôi thì chồng em gái bạn có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Hiện nay không có quy định cụ thể về mức cấp dưỡng. Mức cấp dưỡng do vợ chồng em gái bạn tự thỏa thuận đồng thời dựa trên thu nhập hàng tháng của chồng em gái bạn sau khi trừ đi các chi phí khác như ăn ở, sinh hoạt,… để quyết định mức cấp dưỡng.

5.Về việc yêu cầu chồng của em gái bạn bồi thường thiệt hại do hành vi cản trở việc làm ăn buôn bán của em gái bạn.

Điều 604 “Bộ luật dân sự 2015” quy định căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại như sau:

“1. Người nào do lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân hoặc chủ thể khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.

2. Trong trường hợp pháp luật quy định người gây thiệt hại phải bồi thường cả trong trường hợp không có lỗi thì áp dụng quy định đó.”

Theo thông tin bạn cung cấp, chồng của em gái bạn thường xuyên có hành vi gây khó dễ với khách đến mua hàng của em gái bạn, cản trở hoạt động kinh doanh, dẫn đến giảm sút thu nhập của em gái bạn thì phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho em gái bạn.

Để yêu cầu bồi thường thiệt hại, em gái bạn có thể gửi đơn đến Tòa án nơi người chồng đang cư trú để yêu cầu bồi thường.

Trong thời gian chờ ly hôn, để chồng của em gái bạn không đến quậy phá, cản trở em gái bạn kinh doanh thì em gái bạn nên tường trình hành vi này tới Cơ quan công an cấp xã nơi chồng em gái bạn đang sinh sống để yêu cầu chấm dứt hành vi này.

6. Về mảnh đất mà bố mẹ bạn cho 2 vợ chồng em gái trong thời gian chung sống với nhau.

Theo như bạn trình bày, bố mẹ bạn có cho 2 vợ chồng em giá bạn mảnh đất, có giấy tờ tay chưa công chứng, chứng thực, chưa sang tên cho 02 vợ chồng em gái bạn. Theo quy định tại điểm a) Khoản 3 Điều 167 Luật đất đai 2013, hợp đồng tặng cho tài sản phải được công chứng, chứng thực mới hợp pháp. Do đó việc tặng cho của bố mẹ bạn cho vợ chồng em gái bạn là không có giá trị pháp lý, bố mẹ bạn có quyền lấy lại tài sản này.

1. Hỏi chia tài sản chung khi ly hôn hộ mẹ chồng

Tóm tắt câu hỏi:

Mẹ chồng tôi đang muốn ly hôn. 2 vợ chồng đã ly thân được 7 năm. Mẹ chồng tôi muốn ly hôn nhằm mục đích chia tài sản. Vì khi bà thoả thuận với bố chồng tôi để bán thì bố chồng tôi không đồng ý. Mẹ chồng tôi có tìm đến văn phòng Luật sư xin tư vấn. Luật sư cho hay: Thứ nhất, theo luật mới ban hành tài sản sẽ chia thành 3 phần cho: bố, mẹ và con cái. Thứ hai, để được bán tài sản (mẹ tôi muốn bán để lấy tiền mua nhà khác, do không thể sống chung nhà được nữa, mà mẹ tôi thì ko có tiền riêng để mua nhà), luật sư tư vấn là có thể nhờ toà ra quyết định chia tài sản cho. Tuy nhiên, mẹ tôi đang phân vân vì nếu toà chia tài sản, nhưng sau khi ly dị bố chồng tôi nhất quyết không ký giấy bán nhà thì cũng không bán được. Nhờ luật sư tư vấn dùm tôi, các tư vấn trên của văn phòng luật sư mà mẹ tôi xin ý kiến có đúng hay không? Nếu họ tư vấn không đúng, để được bán tài sản, mẹ tôi cần làm gì?

Luật sư tư vấn:

Thứ nhất, về vấn đề chia tài sản khi ly hôn: Khi ly hôn, về nguyên tắc tài sản chung của vợ chồng được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân sẽ được chia đôi. Nhưng nếu trong quá trình chung sống mà con của vợ chồng đó cũng có đóng góp trong khối tài sản chung thì người con cũng có quyền yêu cầu tòa án chia phần đóng góp của mình trong khối tài sản chung này.

Khi ly hôn thì  việc phân chia tài sản sẽ theo nguyên tắc sau:

1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật hôn nhân và gia đình 2014.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật hôn nhân và gia đình 2014 để giải quyết.

2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này.

Trong trường hợp có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài sản riêng với tài sản chung mà vợ, chồng có yêu cầu về chia tài sản thì được thanh toán phần giá trị tài sản của mình đóng góp vào khối tài sản đó, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác.

5. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Thứ hai, việc thanh toán nghĩa vụ chung về tài sản của vợ, chồng do vợ, chồng thoả thuận; nếu không thoả thuận được thì yêu cầu Toà án giải quyết. Nếu bố chồng bạn không ký giấy bán nhà  thì Tòa án  xác định. Nếu căn nhà mua bằng tiền do hai vợ chồng bà có được thì dù chỉ có một mình chồng bà đứng tên, căn nhà đó vẫn được coi là sở hữu chung của vợ chồng và bà có quyền yêu cầu chia tài sản theo quy định tại Điều 59 Luật hôn nhân và gia đình 2014. 

2. Chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn

Tóm tắt câu hỏi:

Ba mẹ em cưới nhau được hơn 20 năm rồi và có được 3 người con. Khi bình thường thì không có gì nhưng khi ba em uống rượu hoặc có chuyện gì đó thì ông ấy lại lôi những chuyện đã ghim trong lòng ra chửi mọi người trong gia đình. Ba em rất coi trong sĩ diện bản thân nhưng lại thường xuyên đánh đập, lăng mạ xúc phạm nhân cách nhân phẩm mọi người trong gia đình, có khi còn chửi cả ông ngoại em, trong khi do mẹ em lại không dám chửi nặng lời lại 1 câu, vì chỉ cần thấy mẹ con em nói động chạm không vừa ý ba là sẽ bị ăn đánh ngay; có khi đến 2,3 ngày sau vẫn còn chửi, hoặc là có thể bị đuổi ra khỏi nhà.

Với tình trạng trên thì việc ly hôn của ba mẹ rất có có thể xẩy ra. Và em được biết là: Ba mẹ em chỉ tổ chức đám cưới chứ không có giấy đăng ký kết hôn, mọi tài sản trong gia đình đều do ba em đứng tên, căn nhà em đang ở là căn nhà tình thương, 70% là của nhà nước, còn lại là của gia đình. Mảnh đất nhà em đang ở là của ông bà nội cho miệng từ hơn 20 năm trước đến bây giờ ba em vẫn chưa làm sổ đỏ (mặc dù em được biết là đã có rất nhiều lần chính quyền địa phương thông báo cho các họ dân để hoàn tất). Em rất mong anh chị đưa ra ý kiến giúp em, để khi ly hôn mẹ em không bị thiệt thòi.

Luật sư tư vấn:

Chào bạn, theo những thông tin bạn cung cấp trên thì bố mẹ bạn chỉ tổ chức đám cưới mà không đăng ký kết hôn và bạn không nói rõ bố mẹ bạn tổ chức đám cưới từ ngày tháng năm nào. Cho nên nếu bạn mẹ ly hôn thì sẽ có khả năng xảy ra một trong các trường hợp sau: