Tư vấn nguyên nhân ly hôn? cách giải quyết?

1.Thưa luật sư, trước đây phần lớn mọi người chỉ tìm đếnluật sư khi hôn nhân đã chạm đáy và chuẩn bị thủ tục ly hôn. Nhưng khoảng vàinăm trở lại đây, xu hướng các cặp đôi chủ động tìm đến luật sư để tư vấn trướccưới về việc làm hợp đồng tiền hôn nhân (phân định tài sản, con cái và tráchnhiệm gia đình). Tại văn phòng luật sư ghi nhận thực trạng này thế nào? Nhữngcâu chuyện hoặc trường hợp thực tế nào khiến luật sư ấn tượng nhất? Và họ thườngquan tâm đến điều gì nhất: tài sản riêng, nghĩa vụ tài chính hay trách nhiệmnuôi dạy con cái sau này?

-Quathực tiễn hành nghề tại Văn phòng Luật sư Gia Đình, tôi nhận thấy hiện nay mộtbộ phận các cặp đôi đã có xu hướng chủ động tìm đến luật sư để được tư vấn pháplý trước khi kết hôn, thay vì chỉ tìm đến luật sư khi hôn nhân đã phát sinh mâuthuẫn hoặc đứng trước nguy cơ ly hôn.

Tôicho rằng đây là một thay đổi trong nhận thức pháp lý của người dân. Hôn nhân không chỉ là quan hệ tình cảm giữa hai ngườimà còn làm phát sinh hàng loạt quyền và nghĩa vụ về tài sản, về nợ, về con và trách nhiệm giađình. Vì vậy, việc hai bên trao đổi và thống nhất trước về những vấn đề nàykhông nhất thiết phải được hiểu là họ đã tính đến chuyện ly hôn.

-Trườnghợp tôi thấy ấn tượng khi hành nghề là tôi tư vấn cho khách hàng là một cặp đôi. Mỗi người đều đã cótài sản và hoạt động kinh doanh riêng trước khi kết hôn, họkhông có mâu thuẫn về tình cảm nhưng lại muốn được luậtsư tư vấn rất kỹ về việc: tài sản hiện có của mỗi người được xác định như thếnào; tiền lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh sau khi kết hôn thuộc về ai; nếu sửdụng tài sản riêng để đầu tư vào tài sản chung thì xác định quyền lợi thế nào;nếu một bên vay tiền để phục vụ hoạt động kinh doanh thì trách nhiệm của bêncòn lại đến đâu. TTheotôi, đây là những vấn đề rất thực tế và việc thống nhất từ đầu có thể giúp hạnchế tranh chấp về sau.

-Về vấn đề khách hàng thường quantâm nhất, theo kinh nghiệm làm việccủa tôi trong nhiều năm thìtài sản và nghĩavụ tài chính thường được hỏi nhiều nhất,đặc biệt là tài sản có giá trị lớn như nhà đất, doanh nghiệp, cổ phần, vốn gópvà các khoản vay. Trongkhi đó, vấn đề con cái và trách nhiệm nuôi dưỡng, giáo dục concũng được quan tâm, nhưng thường được trao đổi theo hướng trách nhiệm của cha mẹđối với con, thỏa thuận trên tinh thần thiện chí và đưa ra phương thức chăm sóc, chi phínuôi dưỡng, giáo dục và cách phối hợp trong việc chăm sóc con.

2.Pháp luật Việt Nam hiện cho phép và chưa cho phép thỏathuận những điều khoản nào trước khi cưới? Một văn bản thỏa thuận tiền hôn nhânnhư thế nào thì được coi là hợp pháp và tránh nguy cơ bị tuyên vô hiệu khi cótranh chấp xảy ra?

Vềnguyên tắc, pháp luật cho phép hai bên thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợchồng trước khi kết hôn. Hai bên có thểthỏa thuận về việc xác định tài sản chung, tài sản riêng; quyền và nghĩa vụ đốivới tài sản; việc quản lý, sử dụng, định đoạt tài sản; tài sản bảo đảm nhu cầuthiết yếu của gia đình và nguyên tắc phân chia tài sản khi chấm dứt chế độ tàisản căn cứ theo Điều 47, Điều 48 Luật Hôn nhân và giađình 2014.

Tuynhiên, không phải nội dung nào ghi trong thỏa thuận cũng được pháp luật công nhận. Căn cứ theo Điều 29, Điều 30, Điều 31, Điều 32 và Điều 50 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, thỏathuận không được vi phạm các nguyên tắc bình đẳng giữa vợ và chồng; quyền và nghĩa vụ của vợ chồng trong việc đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình; cácquy định về giao dịch liên quan đến tài sản chung và quyền, lợi ích hợp pháp củacác thành viên trong gia đình. Đặc biệt, không thể dùng thỏa thuận tiền hônnhân để tước bỏ hoặc hạn chế trái pháp luật quyền được cấp dưỡng, quyền thừa kếhoặc quyền, lợi ích hợp pháp của cha mẹ, con và các thành viên khác trong giađình.

Để một văn bản thỏa thuận tiền hôn nhân được coi là cógiá trị pháp lý và không bị vô hiệu thì thỏa thuận này phảiđược lập trước khi kết hôn, bằng văn bản và phải được công chứng hoặc chứng thực;chế độ tài sản theo thỏa thuận có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký kết hôn theo quy định tại Điều 47 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Đồngthời, nội dung thỏa thuận phải đáp ứng các điều kiện có hiệu lực của giao dịchdân sự, được lập trên cơ sở tự nguyện, minh bạch, không bị lừa dối, đe dọa hoặccưỡng ép. Khi soạn thảo, các bên nên kê khai rõ tài sản, nghĩa vụ tài chính hiệncó và quy định cụ thể cách quản lý, sử dụng tài sản trong thời kỳ hôn nhân. Nếuthỏa thuận vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch, vi phạm các quy định bắtbuộc của Luật Hôn nhân và gia đình hoặc xâm phạm nghiêm trọng quyền được cấp dưỡng,quyền thừa kế và quyền, lợi ích hợp pháp của thành viên gia đình thì Tòa án cóthể tuyên thỏa thuận vô hiệu căn cứ theo Điều 50 Luật Hônnhân và gia đình 2014.

Vìvậy, một thỏa thuận tiền hôn nhân tốt không chỉ nhằm “chia tài sản nếu ly hôn”,mà quan trọng hơn là minh bạch tài sản, phân định trách nhiệm tài chính và thốngnhất nguyên tắc quản lý tài sản trong suốt thời kỳ hôn nhân, nhưng vẫn phải nằmtrong giới hạn mà pháp luật cho phép.

3.Quan niệm truyền thống cho rằng "chưa cưới màđã lo chia tài sản là tính toán, mất tình cảm". Dưới góc độ một người làmviệc trong lĩnh vực luật pháp và bằng kinh nghiệm của mình, luật sư nhìn nhậnthế nào về ranh giới giữa sự minh bạch và sự sứt mẻ niềm tin khi đặt bút ký hợpđồng tiền hôn nhân?

Trong thực tiễnnhiều năm hành nghề, tôi nhận thấy ranh giới giữa minh bạch và sự sứt mẻ niềm tin nằm ở sự tự nguyện, thiện chí và công bằng.

Nếu hai bên cùng nhau thiện chí công khai tài sản, thu nhập, nghĩa vụtài chính và thống nhất rõ nguyên tắc quản lý tài sản thì đó là sự minh bạch,giúp phòng ngừa tranh chấp về sau. Ngược lại, nếu một bên áp đặt các điều khoảnnhằm bảo vệ lợi ích của mình, che giấu tài sản hoặc đặt người kia vào tình huống bất lợi thì dễ tạo cảm giác bị nghi ngờ và làm sứt mẻtình cảm.

Vì vậy, theotôi, thỏa thuận tiền hôn nhân nên được nhìn nhận một cách khách quan là sựchuẩn bị có tráchnhiệm cho cuộc sống chung, chứ không phải là sự chuẩn bị cho việc ly hôn. Tìnhcảm và sự minh bạch về tài chính không loại trừ nhau; nếu được thực hiện đúngcách vàminh bạch, còn có thể tạo nên sự tin tưởng giữahai vợ chồng.

4.Đúc kết lại, theo luật sư hợp đồng tiền hôn nhân là“đường lui cho một vụ ly hôn" hay là "lá chắn bảo vệ cho một cuộc hônnhân bền vững"?

Khihai bên đã thỏa thuận và thống nhất rõ về tài sản, nghĩa vụ tàichính và nguyên tắc quản lý tài sản ngay từ đầu, những vấn đề dễ phát sinh mâuthuẫn sau này có thể được hạn chế. Tuy nhiên, thỏa thuận chỉ thực sự có ý nghĩakhi được xây dựng trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng, minh bạch và phù hợp vớipháp luật. Nóicách khác, hợp đồng tiền hôn nhân không phải là đường lui chomột vụ ly hôn, mà là sự chuẩn bị có trách nhiệm cho cuộc sống chung, là lá chắn bảo vệ cho hôn nhân bền vững hạnh phúc viênmãng.

 cảm ơn LS TRẦN MINH HÙNG, PHỎNG VẤN BÁO SGGP