LS Trần Minh Hùng tư vấn về Flycam bay tại sân bay tân sơn nhất

Câu hỏi 1: Chúng ta có quy định, có lực lượng chức năng,công nghệ và quy trình ứng phó, nhưng những vật thể tưởng như rất nhỏ nhưdrone, flycam, diều… vẫn tiếp tục xuất hiện ở sân bay. Vậy vấn đề nằm ở đâu? Vấnđề nằm ở khoảng trống pháp lý , khả năng tiếp cận thông tin, ý thức tuân thủhay năng lực thực thi?

Vấnđề này xuất phát từ sự kết hợp của cả bốn yếu tố trên, tạo nên lỗ hổng trong quảnlý an toàn hàng không.

1.Khoảngtrống pháp lý:Quyđịnh pháp luật hiệnhành chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghệ. Chế tài xử phạt phần lớn dừng lạiở mức hành chính, thiếu tính răn đe mạnh, nhưtịch thu phương tiện vĩnh viễn hoặc xử lý hình sự đối với hành vi uy hiếp antoàn bay nghiêm trọng.

2.Khảnăng tiếp cận thông tin:Hiện nay còn thiếu một số nền tảng dữ liệu số, thông tin đếnđạichúng để người dân biết chính xác ranh giới vùng cấm bay, vùng hạn chế bay tạiđịa phương của họ.Thôngtin về an toàn hàng không hiện vẫn mang tính nội bộ ngành, chưa được bình dânhóa và truyền thông sâu rộng đến từng tổ dân phố xungquanh sân bay.

3.Ýthức tuân thủ: người dân có tâm lý chủ quan, coi thường rủi ro,nghĩ rằng "vật nhỏ không thể làmrơi máy bay lớn”. Ngoài ra, một số bộ phận người chơi flycam đặt sở thíchcá nhân, lợi ích thương mại (quay phim, chụp ảnh cảnh đẹp) lên trên sựan toàn của cộng đồng; trong khi ngườidân thả diều xem đó là hoạt động giải trí tự phát không cần xin phép.

4.Năng lực thực thi: Việc xác định vịtrí người điều khiển từ xa cực kỳ khó khăn do tính cơ động cao. Cơ chế phối hợpgiữa quản lý sânbay, công an địa phương và lực lượng quân đội tại vùng giáp ranh đôi lúc còn chậmtrễ, chưa thể xử lý ngay lập tức khiphát hiện vi phạm.

Câu hỏi 2: Người dân có thực sự biết mình đang vi phạm không?

Trên thực tế tồn tại hai trường hợp:

Trường hợp 1: Người dân hoàn toàn không biết:

Ngườidân thả diều, thả bóng bay, hoặc mua drone đồ chơi cho trẻ em, chỉ coi đó là hoạt động giải trí thuầntúy. Họ hoàn toàn không có khái niệm về "phễu bay", "vùng tiếp cậnsân bay" hay hiểm họa tiềm ẩn khi các vật thể này bị hút vào động cơ máybay.Người dân không thể tự nhậnbiết bằng mắt thường đâu là vùng cấm nếukhông có biển cảnh báo trực quan tại thực địa.

Trường hợp 2: Ngườidân biết những vẫn cố tình vi phạm:

Những người làm vlogger, hoặc ngườichơi flycam chuyên nghiệp đều biết quy định phải xin phép bay. Tuy nhiên, doquy trình cấp phép để đủ điều kiệnbay hiệntại còn phức tạp, họ sẵn sàng "bay lén" để có những thước phim đẹp phụcvụ mục đích thương mại hoặc sở thích cá nhân.Họbiết rằng xác suất bị phát hiện, bắt quả tang và tịch thu thiết bị là rất thấpdo drone di chuyển rất nhanh và cơ động.

Câu hỏi 3: Làm thế nào để chuyển từ xử lý sự cố sang chủđộng phòng ngừa?

Đểcó thể chuyển từ xử lý sự cốsang chủ động phòng ngừa thì cầnthực hiện như sau:

Thứ nhất: tựđộng số hóa thông tin và truyền thông bằng cách tích hợp bản đồ vùng cấm hoặc hạnchế bay của Bộ Quốc phòng lên các ứng dụng bản đồ phổ biến như Google Maps hoặcphát triển ứng dụng riêng. Khi drone bay trong vùng cấm, ứng dụng sẽ tự độngkhóa hoặc phát cảnh báo đỏ.

Thứ hai: kiểmsoát chuỗi cung ứng và định danh các thiết bị, bắt buộc tất cả các thiết bị nhưflycam hay drone nhập khẩu hoặc kinh doanh trong nước phải đăng ký định danh.Ngoài ra, phối hợp với các hãng sản xuất drone lớn tại Việt Nam để bắt buộc thiếtlập vùng cấm bay kỹ thuật số. Khi vào vùng cấm, thiết bị sẽ tự động hạ cánh hoặckhông thể cất cánh.

Thứ ba:thực hiện công nghệ hóa giám sát và phối hợp liên ngành, lắp đặt hệ thốngcamera AI và radar quét vật thể siêu nhỏ tại các đầu đường băng của sân bay đểphát hiện sớm drone ngay từ khoảng cách vài km, thay vì chờ phi công hoặc đàikiểm sáot không lưu nhìn bằng mắt thường.

LS TRẦN MINH HÙNG