I.Quy định của pháp luật về người bị kiện –bị đơn

Cá nhân, cơ quan, tổ chức bị người khác khởi kiện ra Tòa án yêu cầu giảiquyết vụ án dân sự khi cho rằngquyền và lợi ích hợp pháp của họ bị cá nhân, cơ quan, tổ chức đó xâm phạm là người bị kiện.

Hay nói cách khác, người bị kiện là người bị coi là đã xâm phạm đến quyềnhoặc lợi ích của người khởi kiện hoặc có tranhchấp với người khởi kiện.

Sau khi người khởi kiện nộp đơn khởi kiện lên Tòa án và được TAND thụ lý giải quyết vụ việc, lúc nàyngười khởi kiện sẽ trở thành nguyên đơn vàngười bị kiện sẽ là bị đơn. Hai chủ thểnày là đương sự trong vụ án dân sự.

Theo khoản 2 Điều 68 Bộ luật dân sự 2015, bị đơn trong vụ án dân sự làngười bị nguyên đơn khởi kiện hoặc bị cơ quan, tổ chức, cá nhân khác do Bộ luậtnày quy định khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự khi cho rằngquyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn bị người đó xâm phạm.

1.Sựcó mặt của đương sự tại phiên tòa

Căn cứ theo Điều 227Bộ luật tố tụng dân sự 2015, khi triệu tập hợplệ lần thứ nhất:

·Đương sự hoặc người đại diện của họ, người bảovệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt tại phiên tòa;

·Nếu có người vắng mặt thì Hội đồng xét xử phải hoãn phiên tòa;

·Nếu có đơn đề nghị xétxử vắng mặt thì vẫn xét xử.

Khi Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứhai, đương sự hoặc người đại diện của họ, người bảo vệ quyền và lợi ích hợppháp của đương sự phải có mặt tại phiên tòa, trừ trường hợp họ có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt;

Nếu vắng mặt vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì Tòa áncó thể hoãn phiên tòa, nếu không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại kháchquan thì xử lý như sau:

·Nguyên đơn vắng mặt mà không có người đại diệntham gia phiên tòa thì Tòa án ra quyết định đìnhchỉ giải quyết vụ án đối với yêu cầu khởi kiện của người đó, trừ trườnghợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặt;

·Bị đơn không có yêu cầu phản tố, người cóquyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập vắng mặt mà không có ngườiđại diện tham gia phiên tòa thì Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt họ;

·Bị đơn có yêu cầu phản tố vắng mặt mà khôngcó người đại diện tham gia phiên tòa thì Tòa án quyết định đình chỉ giải quyếtđối với yêu cầu phản tố, trừ trường hợp bị đơn có đơn đề nghị xét xử vắng mặt;

·Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cóyêu cầu độc lập vắng mặt mà không có người đại diện tham gia phiên tòa thì bịcoi là từ bỏ yêu cầu độc lập và Tòa án quyết định đình chỉ giải quyết đối vớiyêu cầu độc lập của người đó, trừ trường hợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắngmặt;

·Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củađương sự vắng mặt thì Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt họ.

2.Tòacó được xét xử vắng mặt bị đơn?

Đối với đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích của đương sự vắng mặt tạiphiên tòa thì Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án trong các trường hợp sau:

·Nguyên đơn, người đại diện hợp pháp củanguyên đơn đề nghị xét xử vắng mặt;

·Bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liênquan; người đại diện hợp pháp của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quancó đơn đề nghị xét xử vắng mặt hoặc đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫnvắng mặt;

·Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củanguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có đơn đề nghị xét xửvắng mặt hoặc đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt.

·Nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi,nghĩa vụ liên quan vắng mặt tại phiên tòa nhưngcó người đại diện tham gia phiên tòa;

Khi đáp ứng đủ các điều kiện nêu trên, Chủ tọa phiên tòa công bố lý dođương sự vắng mặt hoặc đơn đề nghị Hội đồng xét xử vắng mặt. Vậy nếu thuộctrường hợp nêu trên thì Tòa án vẫn xét xử vắng mặt bị đơn.

3.Người bị kiện đượcvắng mặt tại phiên tòa mấy lần?

Như đã trình bày ở trên, khi Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất, bị đơnphải có mặt, hoặc có thể ủy quyền cho người khác thay bị đơn tham gia phiêntòa.

·Nếu bị đơn không tham gia được phiên tòa vàcũng không có người đại diện tham gia phiên tòa, thì Tòa án phải hoãn phiêntòa.

·Nếu bị đơn không tham gia được và không cóngười đại diện tham gia, nhưng có đơn xin xét xử vắng mặt thì Tòa án vẫn tiếnhành phiên tòa mà không có sự có mặt của bị đơn.

KhiTòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai:

·Nếungười bị kiện vắng mặt, nhưng có lý do chính đáng và không có người đại diệntham gia phiên tòa, Tòa án sẽ hoãn phiên tòa.

·Nếubị đơn vắng mặt không có lý do chính đáng, không có người đại diện tham giaphiên tòa, Tòa án sẽ tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn.

Sau khi bị đơn bị xét xử vắng mặt, họ vẫnđược quyền kháng cáo. Thời hạn kháng cáo đối với bản án của Toà án cấp sơ thẩmlà 15 ngày, kể từ ngày tuyên án; đối với đương sự không có mặt tại phiên tòa,thời hạn kháng cáo (15 ngày) sẽ tính từ ngày bản án được giao cho họ hoặc đượcniêm yết. (Điều 273 Bộ luật tố tụng dân sự 2015).

Lý do chính đáng khiến người bị kiện vắngmặt tại phiên tòa có thể là sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan:

·Điều156 Bộ luật dân sự 2015 quy định Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra mộtcách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dùđã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.

·Trởngại khách quan là những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm chongười bị kiện không thể thực hiện được việc tham dự phiên tòa của mình, trongđó những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động có thể là: thiên tai, địchhọa, nhu cầu chiến đấu, phục vụ chiến đấu,…

Một số lý do chính đáng thường gặp trên thựctế như:

·Dothiên tai, hoả hoạn có xác nhận của Uỷ ban nhân dân xã, phường nơi xảy ra;

·Dobản thân ốm có giấy nghỉ ốm của cơ sở y tế có thẩm quyền theo quy định của phápluật hoặc có xác nhận của cơ sở y tế được thành lập hợp pháp khám và điều trị;

·Dothân nhân bị ốm trong trường hợp cấp cứu và có xác nhận của cơ sở y tế đượcthành lập hợp pháp tiếp nhận khám và điều trị. Thân nhân bị ốm bao gồm: Bố, mẹđẻ; bố, mẹ vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng; con;…

Khi vắng mặt tại phiên tòa, người bị kiệncần nộp cho Tòa án các giấy tờ, tài liệu, văn bản chứng minh việc vắng mặt củamình là có lý do chính đáng.

II. Ly hôn khi nguyên đơn vắng mặt tại phiên hòa giải đượckhông ?

Xin chào Văn Phòng Luật Sư Gia Đình. Do không đồng ý hòa giải tôi vắngmặt lần 2 không đến tòa án để hòa giải. Tòa án căn cứ điều 199 đình chỉ vụ ándo nguyên đơn vắng mặt. Tòa án căn cứ điều 199 đình chỉ vụ án đúng hay sai ạ?Tôi phải làm gì để tòa án tiếp tục giải quyết ạ?

Mong luật sư vấn giúp. Cảm ơn luật sư.

Luật sư tư vấn:

Theo quyđịnh tại Điều 227 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 có quy định:

1. Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất, đương sự hoặc người đạidiện của họ, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt tạiphiên tòa; nếu có người vắng mặt thì Hội đồng xét xử phải hoãn phiên tòa, trừtrường hợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặt.

Tòa án phải thông báo cho đương sự, người đại diện, người bảo vệquyền và lợi ích hợp pháp của đương sự về việc hoãn phiên tòa.

2. Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai, đương sự hoặc người đại diệncủa họ, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt tạiphiên tòa, trừ trường hợp họ có đơn đề nghị xét xử vắng mặt; nếu vắng mặt vì sựkiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì Tòa án có thể hoãn phiên tòa, nếukhông vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì xử lý như sau:

a) Nguyên đơn vắng mặt mà không cóngười đại diện tham gia phiên tòa thì bị coi là từ bỏ việc khởi kiện và Tòa ánra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án đối với yêu cầu khởi kiện của người đó,trừ trường hợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Nguyên đơn có quyền khởikiện lại theo quy định của pháp luật;

b) Bị đơn không có yêu cầu phản tố, người có quyền lợi, nghĩa vụliên quan không có yêu cầu độc lập vắng mặt mà không có người đại diện tham giaphiên tòa thì Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt họ;

c) Bị đơn có yêu cầu phản tố vắng mặt mà không có người đại diệntham gia phiên tòa thì bị coi là từ bỏ yêu cầu phản tố và Tòa án quyết địnhđình chỉ giải quyết đối với yêu cầu phản tố, trừ trường hợp bị đơn có đơn đềnghị xét xử vắng mặt. Bị đơn có quyền khởi kiện lại đối với yêu cầu phản tố đótheo quy định của pháp luật;

d) Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập vắngmặt mà không có người đại diện tham gia phiên tòa thì bị coi là từ bỏ yêu cầu độclập và Tòa án quyết định đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu độc lập của ngườiđó, trừ trường hợp người đó có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Người có quyền lợi,nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập có quyền khởi kiện lại đối với yêu cầu độclập đó theo quy định của pháp luật;

đ) Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự vắng mặtthì Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt họ.