Luật sư tư vấn cháu có được hưởng thừa kế đất nông nghiệp?

1.Không canh tác trên đất trồng lúa có được nhận thừa kế đất trồng lúa hay không?

Hiện nay, tôi đang làm thủ tục khởikiện tại Toà án yêu cầu chia di sản thừa kế do ba tôi để lại gồm 2000 m2 đấtlúa và 300 m2 đất ở do anh em chúng tôi không thống nhất được việc chia di sảncho bố tôi để lại. Tuy nhiên, hiện nay trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đấtthì thời hạn sử dụng đất lúa đã hết, tôi cũng không canh tác trực tiếp trên đấtlúa này, thì tôi có quyền được yêu cầu chia di sản thừa kế đối với đất trồnglúa cho ba tôi để lại không?

Luật sư Gia Đình trả lời:

Dựa theo yêu cầu cần tư vấn của bạn,chúng tôi xin được giải đáp như sau:

Đất trồng lúa theo quy định của phápluật đất đai là đất trồng cây hàng năm thuộc nhóm đất nông nghiệp.

Trước đây, theo quy định của Nghịđịnh 64-CP ngày 27/9/1993 thì hộ gia đình và cá nhân được Nhà nước giao đấtnông nghiệp để sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp. Theođó, đối tượng giao đất nông nghiệp để sử dụng ổn định, lâu dài là nhân khẩunông nghiệp thường trú tại địa phương, kể cả những người đang làm nghĩa vụ quânsự.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm1995 thì điều kiện được thừa kế quyền sử dụng đất nông nghiệp để trồng cây hàngnăm, nuôi trồng thuỷ sản.

Người có đủ các điều kiện sau đâythì được thừa kế quyền sử dụng đất theo di chúc hoặc theo pháp luật đối với đấtnông nghiệp để trồng cây hàng năm, nuôi trồng thuỷ sản:

1. Có nhu cầu sử dụng đất, có điềukiện trực tiếp sử dụng đất đúng mục đích;

2. Chưa có đất hoặc đang sử dụng đấtdưới hạn mức theo quy định của pháp luật về đất đai.

Điều này đồng nghĩa với việc, đốivới hộ gia đình, cá nhân không có nhu cầu sử dụng đất, không có điều kiện trựctiếp sử dụng đất đúng mục đích thì sẽ không được nhận thừa kế là đất nôngnghiệp.

Theo quy định của pháp luật đất đaihiện nay, tại khoản 3, Điều 191 Luật Đất đai năm 2013 quy định về các trườnghợp không được nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất có trườnghợp: “Hộ gia đình, cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp không được nhậnchuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất trồng lúa.”

Như vậy, luật đất đai chỉ không chophép hộ gia đình, cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhận chuyểnnhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất trồng lúa mà hoàn toàn không đề cập đếnviệc thừa kế quyền sử dụng đất nông nghiệp, điều này đồng nghĩa với việc, ngườicó quyền thừa kế có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế đối đất lúa là đất nôngnghiệp.

Do đó, nếu bạn là người thừa kế hợppháp theo quy định pháp luật, bạn có quyền được hưởng di sản cho bố bạn để lại,mặc dù không canh tác trên đất trồng lúa, bạn vẫn có quyền yêu cầu Toà án chiadi sản thừa kế đối với tài sản là đất trồng lúa do bố bạn để lại.

2.Cháu có được hưởng thừa kế đất nông nghiệp của ông bà không?

Theo quy định tại Điều 631 Bộ luậtdân sự năm 2005 thì Quyền thừa kế của cá nhân: Cá nhân có quyền lập di chúc đểđịnh đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo phápluật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Tuy nhiên, trong trường hợp cá nhânchết mà không để lại di chúc thì phần di sản sẽ được chia theo pháp luật

Điều 675: Những trường hợp thừa kếtheo pháp luật

1. Thừa kế theo pháp luật được ápdụng trong những trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

b) Di chúc không hợp pháp;

c) Những người thừa kế theo di chúcđều chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chứcđược hưởng thừa kế theo di chúc không còn vào thời điểm mở thừa kế;

d) Những người được chỉ định làmngười thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối quyềnnhận di sản.

2. Thừa kế theo pháp luật cũng đượcáp dụng đối với các phần di sản sau đây:

a) Phần di sản không được định đoạttrong di chúc;

b) Phần di sản có liên quan đến phầncủa di chúc không có hiệu lực pháp luật;

c) Phần di sản có liên quan đếnngười được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chốiquyền nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không cònvào thời điểm mở thừa kế.

Theo nội dung bạn gửi đến, có thểhiểu ông bà bạn chết đã không để lại di chúc. Theo quy định của pháp luật, khingười chết không để lại di chúc thì di sản sẽ được chia theo quy định của phápluật. Có thể thấy, phần đất nông nghiệp của ông bà bạn đương nhiên thuộc vào disản thừa kế do ông bà nội bạn để lại. Vì ông bà bạn chết đều không để lại dichúc nên khi có tranh chấp về di sản thừa kế thì tòa án sẽ áp dụng thừa kế theopháp luật.

Người thừa kế theo pháp luật (Điều676 Bộ luật dân sự 2005)

“1. Những người thừa kế theo phápluật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ,chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội,bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháuruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội,cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột củangười chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậuruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàngđược hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sauchỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, khôngcó quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản”.

Điều 677 Bộ luật Dân sự 2005 quyđịnh về thừa kế thế vị

Trong trường hợp con của người đểlại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháuđược hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếucháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắtđược hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.

Như vậy, khi áp dụng diện thừa kếtheo pháp luật thì những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, chađẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;các bác của bạnthuộc hàng thừa kế thứ nhất và họ đương nhiên được hưởng phần di sản thuộc vềhọ.

Theo đó, bạn thuộc hàng thừa kế thứhai. Bạn chỉ được nhận thừa kế (khi không có di chúc) một phần đất mà ông bà đểlại khi hàng thứ nhất không có. Như vậy, phần đất nông nghiệp đó sẽ được chiathừa kế cho bố bạn cùng với anh, chị, em của bố bạn.

Thừa kế đất nông nghiệp cần có điềukiện gì?

Trước đây, tại Bộ luật Dân sự năm1995 có quy định: Người thừa kế đất nông nghiệp phải có điều kiện như: có nhucầu sử dụng đất, có điều kiện trực tiếp sử dụng đất đúng mục đích; chưa có đấthoặc đang sử dụng đất dưới hạn mức theo quy định của pháp luật về đất đai. Hiệnnay, Bộ Luật dân sự năm 2005 đã xóa bỏ những quy định này và đất nông nghiệpcũng được coi là tài sản thừa kế như các lọai tài sản khác.

Luật Đất đai số: 45/2013/QH13 ngày29/11/2013:

- Điều kiện thực hiện các quyềnchuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấpquyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất (Điều 188 Luật Đất đai):

1. Người sử dụng đất được thực hiệncác quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho,thế chấp quyền sử dụng đất; góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi có các điều kiệnsau đây:

a) Có Giấy chứng nhận, trừ trườnghợp quy định tại khoản 3 Điều 186 và trường hợp nhận thừa kế quy định tại khoản1 Điều 168 của Luật này;

b) Đất không có tranh chấp;

c) Quyền sử dụng đất không bị kêbiên để bảo đảm thi hành án;

d) Trong thời hạn sử dụng đất.

2. Ngoài các điều kiện quy định tạikhoản 1 Điều này, người sử dụng đất khi thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyểnnhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; quyền thếchấp quyền sử dụng đất, góp vốn bằng quyền sử dụng đất còn phải có đủ điều kiệntheo quy định tại các điều 189, 190, 191, 192, 193 và 194 của Luật này.

3. Việc chuyển đổi, chuyển nhượng,cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất, góp vốnbằng quyền sử dụng đất phải đăng ký tại cơ quan đăng ký đất đai và có hiệu lựckể từ thời điểm đăng ký vào sổ địa chính.

- Trường hợp không được nhận chuyểnnhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất (Điều 191 Luật Đất đai):

1. Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân,cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không được nhận chuyển nhượng, nhận tặng choquyền sử dụng đất đối với trường hợp mà pháp luật không cho phép chuyển nhượng,tặng cho quyền sử dụng đất.

2. Tổ chức kinh tế không được nhậnchuyển nhượng quyền sử dụng đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụngcủa hộ gia đình, cá nhân, trừ trường hợp được chuyển mục đích sử dụng đất theoquy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phêduyệt.

3. Hộ gia đình, cá nhân không trựctiếp sản xuất nông nghiệp không được nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sửdụng đất trồng lúa.

4. Hộ gia đình, cá nhân không đượcnhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất ở, đất nông nghiệp trongkhu vực rừng phòng hộ, trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồisinh thái thuộc rừng đặc dụng, nếu không sinh sống trong khu vực rừng phòng hộ,rừng đặc dụng đó.

Thời hiệu khởi kiện về thừa kế (Điều645 Bộ luật dân sự 2005):

- Thời hiệu khởi kiện để người thừakế yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừakế của người khác là mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

- Thời hiệu khởi kiện để yêu cầungười thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là ba năm, kểtừ thời điểm mở thừa kế.

Luật sư Trần Minh Hùng chuyên giatư vấn luật trên kênh HTV, VTV, THVL1, ANTV, SCTV1...

Chúng tôilà hãng luật tổng hợp nhiều đội ngũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyênviên, cộng tác viên có trình độ cao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm,kiến thức hiểu biết rộng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệmvà đạo đức trong nghề nghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý-cao quý vì nghề luật sư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sưbảo vệ cho những nạn nhân, tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư lànghề rất nguy hiểm và khó khăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sưluôn gặp nguy hiểm vì sự thù hằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sưthì phải có tâm, có đạo đức, có tài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề,chấp nhận có khăn, hy sinh và chấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnhhưởng đến công việc, cuộc sống của mình và gia đình thì rất khó hành nghề luậtsư đúng nghĩa. Niềm vui của luật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúpđược cho thân chủ, đem lại công bằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đemlại công bằng cho xã hội. 

 Luậtsư Trần Minh Hùng Trưởng văn phòng Luật sư Gia Đình- Luật sư sáng lập luật sưGia Đình có nhiều năm kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyềnthông tin tưởng với nhiều năm và thường xuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luậttrên các Kênh truyền hình uy tín như:  Đài Truyền hình TPHCM(HTV), Đài truyền hình Việt Nam (VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long,Truyền hình Công an ANTV, SCTV, THQH, Tư vấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam,Đài truyền hình cáp VTC, Đài VOV Giao Thông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phátthanh Kiên Giang, Truyền hình Quốc Hội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổitrẻ đời sống, Báo đời sống và pháp luật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công annhân dân và các hãng báo chí trên cả nước... là luật sư được Trường Đại họcluật TP.HCM mời làm giám khảo cho nhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trườngĐHL, Cấp Quốc Gia, học thuật với trường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại họcuy tín và chuyên gia pháp luật cho các hãng truyền thông uy tín. Là Luậtsư  bào chữa, tư vấn cho nhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếngtrên cả nước được báo chí đưa tin, người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàngNavibank liên quan Huyền Như và Viettinbank, Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầugiây, Chống thi hành công vụ mùa Covid, các vụ Giết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, LừaĐảo, gây thương tích, tham ô, cố ý làm trái... và các vụ án khác về dân sự,kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động, hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lạiniềm tin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm cônglý không biết mệt mỏi cho xã hội của luật sư chúng tôi.

Chúng tôicùng tư vấn luật và cố vấn pháp lý cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nướcrất lâu năm.

Trân trọngcảm ơn!.