Luật sư tư vấn giải quyết khi có người không đồng ý trong việc phân chia di sản?

1.Ai là người có quyền hưởng di sản thừa kế?

Pháp luật Việt Nam vànhiều nước trên thế giới quy định hai hình thức hưởng di sản thừa kế là thừa kếtheo pháp luật và thừa kế theo di chúc. Theo quy định tại Điều 613 Bộ luật Dânsự 2015 người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừakế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trướckhi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cánhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.

Thứ nhất, về thừa kếtheo di chúc:

Di chúc là sự thể hiệný chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.Theo đó trong di chúc của người có di sản để lại có ghi nhận rõ chủ thể đượchưởng thừa kế theo di chúc. Di chúc hợp pháp phải đáp ứng các điều kiện theoquy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015:

• Di chúc hợp phápphải có đủ các điều kiện sau đây: Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trongkhi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép; Nội dung của di chúc khôngvi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc khôngtrái quy định của luật.

• Di chúc của người từđủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phảiđược cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

• Di chúc của người bịhạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lậpthành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

• Di chúc bằng văn bảnkhông có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điềukiện ở quy định đầu tiên trên đây.

• Di chúc miệng đượccoi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trướcmặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ýchí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trongthời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuốicùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứngthực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

Mặc dù trong di chúcngười để lại di sản có quyền định đoạt ai là người được hưởng thừa kế, tuynhiên những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất củamột người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trongtrường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởngphần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

• Con chưa thành niên,cha, mẹ, vợ, chồng;

• Con thành niên màkhông có khả năng lao động.

Trường hợp này khôngáp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo hoặc họ là những người không cóquyền hưởng di sản.

Thứ hai, về thừa kếtheo pháp luật:

Thừa kế theo pháp luậtlà thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quyđịnh. Theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế theopháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

• Hàng thừa kế thứnhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi củangười chết;

• Hàng thừa kế thứ haigồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột củangười chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ôngngoại, bà ngoại;

• Hàng thừa kế thứ bagồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dìruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chúruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụnội, cụ ngoại.

Những người thừa kếcùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Những người ở hàng thừa kế sau chỉđược hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước đó đã chết, không cóquyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Ngoài ra, trường hợpcon của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lạidi sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếucòn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại disản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu cònsống. Con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi được thừa kế di sản của nhau. riêng và bốdượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thìđược thừa kế di sản của nhau.

Theo quy định tại Điều621 Bộ luật Dân sự 2015 thì những người sau đây không được quyền hưởng di sảnthừa kế:

• Người bị kết án vềhành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc về hành vi ngược đãi nghiêmtrọng, hành hạ người để lại di sản, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm củangười đó;

• Người vi phạm nghiêmtrọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản;

• Người bị kết án vềhành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặctoàn bộ phần di sản mà người thừa kế đó có quyền hưởng;

• Người có hành vi lừadối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản trong việc lập di chúc; giả mạodi chúc, sửa chữa di chúc, hủy di chúc, che giấu di chúc nhằm hưởng một phầnhoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại di sản.

2. Giải quyết như thế nào khi có người khôngđồng ý trong việc phân chia di sản?

Khi tiến hành phânchia di sản mà có đồng thừa kế hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quankhông đồng ý với việc phân chia di sản thì ưu tiên và khuyến khích các bên tựthỏa thuận với nhau để không chỉ đạt được kết các bên mong muốn mà còn giữ vữnghòa khí vì theo lẽ thường các chủ thể trong quan hệ thừa kế là những ngườitrong một gia đình. Nếu không tự thỏa thuận được với nhau thì có thể hòa giảithông qua người thứ ba hoặc khởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết.Trong trường hợp di sản thừa kế có tranh chấp là đất đai các bên có thể tiếnhành hòa giải tại cơ sở (Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh). Vì đây làtranh chấp phân chia di sản thừa kế nên thủ tục hòa giải tại cơ sở không đượcxác định là điều kiện khởi kiện.

Trường hợp các bêntiến hành khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết thì thẩm quyền thông thường đượcxác định như sau:

• Trường hợp các bêntham gia tranh chấp không có đương sự hoặc di sản ở nước ngoài, căn cứ theo quyđịnh tại Khoản 5 Điều 26, Điểm a Khoản 1 Điều 35, Khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tốtụng dân sự 2015 thì thẩm quyền giải quyết thuộc về Tòa án nhân dân cấp huyệnnơi bị đơn cư trú, làm việc, nếu bị đơn là cá nhân hoặc nơi bị đơn có trụ sở,nếu bị đơn là cơ quan, tổ chức. Trong trường hợp di sản tranh chấp là bất độngsản thì thẩm quyền giải quyết thuộc về Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có bấtđộng sản.

• Trường hợp các bêntham gia tranh chấp có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài, căn cứ theo quy địnhtại Điểm c Khoản 1 Điều 37 thì thẩm quyền giải quyết thuộc về Tòa án nhân dâncấp tỉnh. Ngoài ra, Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo thủtục sơ thẩm những vụ việc dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhândân cấp huyện mà Tòa án nhân dân cấp tỉnh tự mình lấy lên để giải quyết khi xétthấy cần thiết hoặc theo đề nghị của Tòa án nhân dân cấp huyện.

3. Mua lại phần thừa kế của các đồng thừa kếnhư thế nào?

Xin luật sư vui lònghướng dẫn giúp tôi vấn đề như sau: Ông nội tôi có 6 người con. Ông mất năm 1993mà không có di chúc, cha tôi là con trai thứ 4 và mất trước ngày ông nội tôimất và 1 người con trai thứ 6 ở Canada cũng mới mất năm 2010. Lúc ông nội cònsống có tạo lập được tài sản. Do đó khi ông nội tôi mất thì có 6 phần thừa kếbằng nhau. Nhưng đến nay thì đã quá thời hiệu khởi kiện thừa kế và chuyển thànhtài sản chung.

Như vậy xin cho hỏi lànếu tôi chủ động đề nghị với các đồng thừa kế là tôi sẽ dùng tiền để mua lạicác phần thừa kế của các đồng thừa kế với giá trị tương xứng thì như vậy cóđược không, có vi phạm về thừa kế không, còn nếu ra tòa thì yêu cầu của tôi cóđược tòa án chấp nhận hay không?

Tôi xin cảm ơn luậtsư.

Trả lời:

Theo quy định tại điều652 Bộ luật Dân sự 2015 về thừa kế thế vị:

Điều 652. Thừa kế thếvị

Trường hợp con củangười để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sảnthì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu cònsống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sảnthì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu cònsống.

Thì do cha bạn mấttrước ông nội nên bạn sẽ được hưởng phần di sản do ông nội để lại.

- Trường hợp nếu khôngyêu cầu tòa án giải quyết thì bạn cùng với các đồng thừa kế khác có thể thực hiệnthủ tục khai nhận di sản thừa kế. Do ông nội bạn mất không để lại di chúc nênviệc thừa kế sẽ được chia theo pháp luật theo hàng thừa kế theo điều 651 Bộluật dân sự 2015 như sau:

"

Điều 651. Người thừakế theo pháp luật

1. Những người thừa kếtheo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứnhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi củangười chết;

b) Hàng thừa kế thứhai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột củangười chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ôngngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ bagồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dìruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chúruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụnội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kếcùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàngthừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đãchết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chốinhận di sản.

Khi đã xác định đượcnhững người có quyền thừa kế đối với di sản thì những người được thừa kế có thểđến các tổ chức công chứng tại địa phương để thực hiện thủ tục khai nhận di sảnthừa kế. Sau khi đã thực hiện xong thủ tục khai nhận di sản thừa kế thì phầntài sản được thừa kế thuộc về mỗi người nên bạn có thể thỏa thuận với các đồngthừa kế về việc mua lại tài sản của các đồng thừa kế đó.

- Trường hợp yêu cầutòa án giải quyết thì theo khoản 2.4 Phần I Nghị quyết Hướng dẫn áp dụng phápluật trong việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình.:

"2.4. Không ápdụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế

a) Trường hợp trongthời hạn mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế mà các đồng thừa kế không cótranh chấp về quyền thừa kế và có văn bản cùng xác nhận là đồng thừa kế hoặcsau khi kết thúc thời hạn mười năm mà các đồng thừa kế không có tranh chấp vềhàng thừa kế và đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia thì di sảnđó chuyển thành tài sản chung của các thừa kế. Khi có tranh chấp và yêu cầu Toàán giải quyết thì không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế, mà ápdụng các quy định của pháp luật về chia tài sản chung để giải quyết và cần phânbiệt như sau:

a.1. Trường hợp có dichúc mà các đồng thừa kế không có tranh chấp và thoả thuận việc chia tài sản sẽđược thực hiện theo di chúc khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sảnchung đó được thực hiện theo di chúc.

a.2. Trường hợp khôngcó di chúc mà các đồng thừa kế thảo thuận về phần mỗi người được hưởng khi cónhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo thoảthuận của họ.

a.3. Trường hợp khôngcó di chúc và các đồng thừa kế không có thoả thuận về phần mỗi người được hưởngkhi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theoquy định của pháp luật về chia tài sản chung.

b) Trường hợp ngườichết để lại di sản cho các thừa kế nhưng các thừa kế không trực tiếp quản lý,sử dụng mà di sản đó đang do người khác chiếm hữu bất hợp pháp hoặc thuê, mượn,quản lý theo uỷ quyền... thì các thừa kế có quyền khởi kiện người khác đó đểđòi lại di sản."

Di sản thừa kế trongtrường hợp này được coi là tài sản chung khi có 2 điều kiện là không có tranhchấp và phải có văn bản cùng xác nhận là đồng thừa kế của các đồng thừa kế. Nếuđáp ứng các điều kiện này thì tòa án sẽ giải quyết và phân chia theo tài sảnchung. Khi đã được chia phần di sản thừa kế thì tài sản đó thuộc về mỗi ngườinên bạn cũng có thể thỏa thuận với họ về việc mua lại phần tài sản đó.

Luậtsư Trần Minh Hùng chuyên gia tư vấn luật trên kênh HTV, VTV, THVL1, ANTV,SCTV1...

Chúng tôi là hãng luật tổng hợp nhiều đội ngũ luật sưgiỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyên viên, cộng tác viên có trình độ cao, năng lựcchuyên môn cao, có kinh nghiệm, kiến thức hiểu biết rộng, kỹ năng tư vấn chuyênnghiệp, đặc biệt có trách nhiệm và đạo đức trong nghề nghiệp. Chúng tôiquan niệm Luật sư là nghề cao quý- cao quý vì nghề luật sư là nghề tìm côngbằng và công lý cho xã hội. Luật sư bảo vệ cho những nạn nhân, tội phạm, vànhững người bị oan sai. Nghề luật sư là nghề rất nguy hiểm và khó khăn dù bàochữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sư luôn gặp nguy hiểm vì sự thù hằn của bênđối lập. Do vậy để làm được luật sư thì phải có tâm, có đạo đức, có tài năng vàphải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề, chấp nhận có khăn, hy sinh và chấp nhận nguyhiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnh hưởng đến công việc, cuộc sống của mình và giađình thì rất khó hành nghề luật sư đúng nghĩa. Niềm vui của luật sư là khi giảioan được cho thân chủ, giúp được cho thân chủ, đem lại công bằng, công lý chothân chủ nhằm góp phần đem lại công bằng cho xã hội. 

 Luật sư Trần Minh Hùng Trưởng văn phòng Luật sưGia Đình- Luật sư sáng lập luật sư Gia Đình có nhiều năm kinh nghiệm tranhtụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyền thông tin tưởng với nhiều năm và thườngxuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luật trên các Kênh truyền hình uy tínnhư:  Đài Truyền hình TPHCM (HTV), Đài truyền hình Việt Nam(VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long, Truyền hình Công an ANTV, SCTV, THQH, Tưvấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam, Đài truyền hình cáp VTC, Đài VOV GiaoThông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phát thanh Kiên Giang, Truyền hình QuốcHội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổi trẻ đời sống, Báo đời sống và phápluật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công an nhân dân và các hãng báo chí trêncả nước... là luật sư được Trường Đại học luật TP.HCM mời làm giám khảo chonhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trường ĐHL, Cấp Quốc Gia, học thuật vớitrường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại học uy tín và chuyên gia pháp luậtcho các hãng truyền thông uy tín. Là Luật sư  bào chữa, tư vấn chonhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếng trên cả nước được báo chí đưa tin,người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàng Navibank liên quan Huyền Như vàViettinbank, Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầu giây, Chống thi hành công vụ mùaCovid, các vụ Giết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, Lừa Đảo, gây thương tích, tham ô, cốý làm trái... và các vụ án khác về dân sự, kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động,hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lại niềm tin cho khách hàng cũng như sựđóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm công lý không biết mệt mỏi cho xã hộicủa luật sư chúng tôi.

Chúng tôi cùng tư vấn luật và cố vấn pháp lý cho nhiềudoanh nghiệp trong và ngoài nước rất lâu năm.

Trân trọng cảm ơn.

ĐOÀNLUẬT SƯ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
VPLS GIA ĐÌNH (Luật sư Thành Phố)

Trụ sở: 402ANguyễn Văn Luông, P.12, Q.6, Tp.HCM (Bên cạnh Công chứng số 7)

5/1 Nguyễn Du, BiênHòa, Đồng Nai (đối diện tòa án Biên Hòa)

68/147 Trần Quang Khải,Tân Định, quận 1, TP.HCM

Điện thoại:028-38779958; Fax: 08-38779958

Luật sư Trần Minh Hùng:0972 238006

Email: luatsuthanhpho@gmail.com

http://www.luatsugiadinh.net. vn

http://www.luatsuthanhpho.com