Luật sư tư vấn thừa kế thế vị theo Bộ Luật Dân sự mới

1. Tưvấn thừa kế thế vị theo Bộ Luật Dân sự mới

Câu hỏi:

Xin chào Luật sư, mong Luật sư tưvấn giúp gia đình.

Ông bà nội tôi có 3 người con trai,trong đó bố tôi là con út. Bà nội tôi mất đã lâu. Tháng 5/2016, bố tôi đưa ôngđi khám tại bệnh viện, trên đường về bị tai nạn giao thông, bố tôi và ông nộiđã mất ngay lúc ấy. Ông nội tôi mất có để lại một thửa đất rộng 480m2, trong dichúc để lại có nói chia đều cho 3 anh em. Nay bố tôi đã mất, các bác tôi tự họpvà tiến hành chia đất làm hai phần mà không chia cho mẹ con tôi. Xin hỏi Luậtsư, các bác tôi làm như vậy có đúng không? Mẹ con tôi cần làm gì để được chiathừa kế đối với thửa đất ông để lại không?

Tôi xin chân thành cảm ơn.

Trả lời: (Câu trả lời chỉ mang tínhchất tham khảo)

Chào bạn,

Việc thừa kế theo di chúc hiện nayđược Bộ luật dân sự 2015 quy định tại chương XXII. Tuy nhiên, trong một sốtrường hợp, di chúc có thể chỉ có hiệu lực một phần, và số di sản còn lại đượcchia theo quy định của pháp luật. Đối với trường hợp của bạn Luật sư Gia Đìnhxin đưa ra quan điểm tư vấn như sau:

Thứ nhất, về việc thừa kế theo dichúc

Di chúc là sự thể hiện ý chí của cánhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Điều kiện cóhiệu lực của di chúc được pháp luật quy định như sau:

Khoản 1 điều 630 Bộ luật dân sự2015:

“1. Di chúc hợp pháp phải có đủ cácđiều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sángsuốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không viphạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không tráiquy định của luật.”

Như vậy, nếu đáp ứng được các điềukiện trên, thì di chúc của ông bạn được coi là hơp pháp và việc phân chia disản được chia theo di chúc.

Tuy nhiên, theo quy định tại điều613 Bộ luật dân sự 2015: “Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vàothời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đãthành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo dichúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.” Căn cứ vàoquy định này, thì việc phân chia di sản của ông bạn cần xem xét các quy định vềviệc thừa kế của những người có quyền thừa kế di sản của nhau mà chết cùng thờiđiểm.

Thứ hai, việc thừa kế của nhữngngười có quyền thừa kế di sản của nhau mà chết cùng thời điểm

Điều 619 Bộ luật dân sự 2015 quyđịnh: “Trường hợp những người có quyền thừa kế di sản của nhau đều chết cùngthời điểm hoặc được coi là chết cùng thời điểm do không thể xác định được ngườinào chết trước (sau đây gọi chung là chết cùng thời điểm) thì họ không đượcthừa kế di sản của nhau và di sản của mỗi người do người thừa kế của người đóhưởng, trừ trường hợp thừa kế thế vị theo quy định tại Điều 652 của Bộ luậtnày.”

Điều 652 Bộ luật dân sự 2015 về thừakế thế vị: “Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng mộtthời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặcmẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng mộtthời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặcmẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”

Căn cứ vào 2 điều luật trên, thìtrong trường hợp con của người để lại di sản chết cùng một thời điểm với ngườiđể lại di sản thì cháu sẽ được thừa hưởng đối với phần di sản mà lẽ ra cha hoặcmẹ mình được hưởng nếu còn sống. Do đó, bạn vẫn có quyền hưởng thừa kế đối vớiquyền sử dụng thửa đất mà lẽ ra bố bạn được hưởng nếu còn sống.

Thứ ba, về việc hưởng di sản thừa kếtrong trường hợp có thừa kế thế vị

Điều 656 Bộ luật dân sự 2015 quyđịnh về việc họp mặt những người thừa kế như sau:

“1. Sau khi có thông báo về việc mởthừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thoảthuận những việc sau đây:

a) Cử người quản lý di sản, ngườiphân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, nếu người đểlại di sản không chỉ định trong di chúc;

b) Cách thức phân chia di sản.”

Căn cứ theo quy định này, thì saukhi có thông báo về việc mở thừa kế, thì những người thừa kế phải có mặt đểchứng kiến và thực hiện các quyền của mình đối với việc phân chia di sản. Ngườithừa kế có thể là những đồng thừa kế theo hàng trong trường hợp thừa kế theopháp luật; đối với trường hợp thừa kế theo di chúc, thì phải là những người cótên trong di chúc. Tuy nhiên, trong một số tình huống thực tế thừa kế theo dichúc như thừa kế thế vị, hoặc có người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung dichúc, thì cần sự có mặt của những người này tại cuộc họp mặt những người thừakế. Mọi thỏa thuận của những người thừa kế phải được lập thành văn bản.

Như vậy, trường hợp của bạn, do bạnlà người có quyền thừa kế thế vị, nên các bác bạn tiến hành họp mặt thừa kế màkhông có mặt bạn là trái với quy định của pháp luật. Ông bạn mất vào tháng 5năm 2016, đến nay vẫn còn thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế, bạn có thểtự mình khởi kiện hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án tạiTòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình:

Trình tự, thủ tục khi khởi kiện tạiTòa án như sau:

– Người có quyền, lợi ích hợp phápbị xâm phạm gửi đơn khởi kiện đến Tòa án có thẩm quyền. Nội dung đơn khởi kiệngồm có: ngày, tháng, năm khởi kiện; tên Tòa án nhận đơn khởi kiện; tên, nơi cưtrú, làm việc của người khởi kiện là cá nhân; tên, nơi cư trú, làm việc củangười bị kiện là cá nhân; tên, nơi cư trú của người có quyền lợi, nghĩa vụ liênquan là cá nhân; quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm; nhữngvấn đề cụ thể yêu cầu Tòa án giải quyết; danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo.

– Tòa án sẽ cử Thẩm phán xem xét đơnkhởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo. Trong trường hợp xét thấy vụ án thuộcthẩm quyền giải quyết thì Tòa án sẽ yêu cầu người nộp đơn đóng tạm ứng án phívà thụ lý vụ án; nếu không thuộc thẩm quyền giải quyết thì Tòa án sẽ trả lạiđơn khởi kiện.

Việc xác định Tòa án nhân dân cóthẩm quyền được căn cứ vào loại việc, lãnh thổ, cấp tòa án. Căn cứ vào các điềuluật sau trong Bộ luật tố tụng dân sự 2015:

– Khoản 5 điều 26: Những tranh chấpvề dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án: “Tranh chấp về thừa kế tàisản”.

– Điểm a khoản 1 điều 35: “Tòa ánnhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm tranh chấp vềdân sự.”

– Khoản 1 điều 36: Tòa dân sự Tòa ánnhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những vụ việcvề dân sự, kinh doanh, thương mại, lao động thuộc thẩm quyền của Tòa án nhândân cấp huyện.

Như vậy, đơn khởi kiện sẽ được gửiđến Tòa dân sự Tòa án nhân dân cấp huyện.

2.Điều kiện nào được hưởng thừa kế thế vị?

Chào luật sư, Mẹ tôi đã mua một mảnhđất bằng tiền riêng, và bìa đỏ cũng đứng tên mẹ tôi. Tuy nhiên, hiện tại do nhucầu tài chính, mẹ tôi muốn bán, nhưng chính quyền địa phương yêu cầu mẹ tôiphải có xác nhận của bố tôi để đảm bảo đó là tài sản sở hữu riêng của mẹ. Vềbản chất đây là tài sản mua bằng tiền thừa kế riêng của mẹ, và giờ bán đi cũngđể giải quyết việc nhà ngoại.

Tuy nhiên bố tôi không đồng ý chứngnhận tài sản đấy không thuộc sở hữu của bố. Vậy luật sư cho tôi hỏi, việc mẹtôi nếu bán có đúng pháp luật không? Nếu không, cần giấy tờ gì để bán. Về mảnhđất, đất được mua vào năm 1995, làm bìa đất vào năm 2006 và mang tên mẹ tôi ?

Cảm ơn luật sư rất nhiều.

Luật sư Gia Đình trả lời:

Theo như bạn cung cấp, thì tài sảnđứng tên mẹ bạn là tài sản do mẹ bạn được nhận thừa kế riêng. Do vậy đây đượccoi là tài sản riêng của mẹ bạn. Do đó, trong trường hợp này, mẹ bạn muốn bántài sản trên mà không cần được sự đồng ý của bố bạn thì mẹ bạn phải chứng minhtài sản này mẹ bạn được thừa kế riêng và tài sản đó là tài sản riêng của mẹ bạntheo quy định tại Điều 43 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 như sau:

Điều 43. Tài sản riêng của vợ, chồng

1. Tài sản riêng của vợ, chồng gồmtài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, đượctặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồngtheo quy định tại các điều 38, 39 và 40 của Luật này; tài sản phục vụ nhu cầuthiết yếu của vợ, chồng và tài sản khác mà theo quy định của pháp luật thuộc sởhữu riêng của vợ, chồng.

2. Tài sản được hình thành từ tàisản riêng của vợ, chồng cũng là tài sản riêng của vợ, chồng. Hoa lợi, lợi tứcphát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân được thực hiện theo quy địnhtại khoản 1 Điều 33 và khoản 1 Điều 40 của Luật này.

Luật sư Trần Minh Hùng chuyên giatư vấn luật trên kênh HTV, VTV, THVL1, ANTV, SCTV1...

Chúng tôilà hãng luật tổng hợp nhiều đội ngũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyênviên, cộng tác viên có trình độ cao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm,kiến thức hiểu biết rộng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệmvà đạo đức trong nghề nghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý-cao quý vì nghề luật sư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sưbảo vệ cho những nạn nhân, tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư lànghề rất nguy hiểm và khó khăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sưluôn gặp nguy hiểm vì sự thù hằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sưthì phải có tâm, có đạo đức, có tài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề,chấp nhận có khăn, hy sinh và chấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnhhưởng đến công việc, cuộc sống của mình và gia đình thì rất khó hành nghề luậtsư đúng nghĩa. Niềm vui của luật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúpđược cho thân chủ, đem lại công bằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đemlại công bằng cho xã hội. 

 Luậtsư Trần Minh Hùng Trưởng văn phòng Luật sư Gia Đình- Luật sư sáng lập luật sưGia Đình có nhiều năm kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyềnthông tin tưởng với nhiều năm và thường xuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luậttrên các Kênh truyền hình uy tín như:  Đài Truyền hình TPHCM(HTV), Đài truyền hình Việt Nam (VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long,Truyền hình Công an ANTV, SCTV, THQH, Tư vấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam,Đài truyền hình cáp VTC, Đài VOV Giao Thông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phátthanh Kiên Giang, Truyền hình Quốc Hội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổitrẻ đời sống, Báo đời sống và pháp luật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công annhân dân và các hãng báo chí trên cả nước... là luật sư được Trường Đại họcluật TP.HCM mời làm giám khảo cho nhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trườngĐHL, Cấp Quốc Gia, học thuật với trường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại họcuy tín và chuyên gia pháp luật cho các hãng truyền thông uy tín. Là Luậtsư  bào chữa, tư vấn cho nhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếngtrên cả nước được báo chí đưa tin, người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàngNavibank liên quan Huyền Như và Viettinbank, Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầugiây, Chống thi hành công vụ mùa Covid, các vụ Giết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, LừaĐảo, gây thương tích, tham ô, cố ý làm trái... và các vụ án khác về dân sự,kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động, hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lạiniềm tin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm cônglý không biết mệt mỏi cho xã hội của luật sư chúng tôi.

Chúng tôicùng tư vấn luật và cố vấn pháp lý cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nướcrất lâu năm.

Trân trọngcảm ơn!.