Luật sư tư vấn Vay tiền rồi bỏ trốn có bị khởi tố không?

1. Vay tiền rồi bỏ trốn có đề nghị khởi tốđược không?

Câu hỏi yêu cầu luậtsư tư vấn như sau: Em có cho bạn vay tiền số tiền là 25 triệu. Bạn hẹn em 2tháng sau trả lại nhưng không trả được hết. Nên em cho bạn trả lãi trước dầnrồi bao giờ đủ tiền thì trả hết. Sau một thời gian thì bạn gửi tiền lãi cho em.Nhưng 6 tháng liền bạn không liên lạc với em. Đã chuyển nơi ở mà không cho embiết. Chặn số điện thoại của em. Chặn facebook của em. Em có thể kiện bạn ý về tộichiếm đoạt tài sản được không? Mong a trả lời sớm giúp em với nhé. Em cảm ơn!

Trả lời: Cảm ơn bạn đãgửi câu hỏi đến Văn Phòng Luật Sư Gia Đình, trường hợp của bạn chúng tôi tư vấnnhư sau:

Theo như thông tin bạncung cấp thì bạn của bạn đã vay bạn số tiền gốc là 25 triệu đồng hứa trả sau 02tháng tuy nhiên tính đến thời điểm hiện tại, người bạn đó mới chỉ trả được mộtphần lãi và chưa trả được số tiền vay gốc. Hiện nay người bạn đó đã chuyển chỗở, chặn mọi hình thức liên lạc với bạn; như vậy đã có dấu hiệu bỏ trốn nhằmtrốn tránh nghĩa vụ trả nợ và chiếm đoạt số tiền đã vay. Vì vậy với số tiền bạnđã cho vay và những hành vi của người bạn đó, bạn có thể khởi kiện tội lạm dụngtín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo điểm a khoản 1 điều 175 Bộ luật hình sự 2015:

Điều 175. Tội lạm dụngtín nhiệm chiếm đoạt tài sản 100

1. Người nào thực hiệnmột trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 4.000.000 đồng nhưng đã bị xửphạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản hoặc đã bị kết án về tộinày hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172,173, 174 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tàisản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, thì bị phạtcải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Vay, mượn, thuê tàisản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợpđồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đếnthời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

b) Vay, mượn, thuê tàisản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợpđồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khảnăng trả lại tài sản.

Theo đó, trước tiênbạn cần làm đơn tố cáo đến cơ quan công an nơi bạn cư trú. Sau khi xem xét vàxác định cơ quan có thẩm quyền, cơ quan công an sẽ làm thủ tục chuyển quyềnđiều tra vụ án cho cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Nội dungđơn tố cáo bao gồm : họ tên, địa chỉ của người tố cáo; họ tên, chức vụ, hành vivi phạm pháp luật của người bị tố cáo; những yêu cầu liên quan của người tốcáo. Dựa theo đơn tố cáo của bạn, vụ việc sẽ được xem xét có đủ căn cứ để khởitố vụ án hình sự hay không. Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 cũng quy định về tráchnhiệm tiếp nhận và thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiếnnghị khởi tố tại Điều 145 như sau:

Điều 145. Trách nhiệmtiếp nhận và thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởitố

1. Mọi tố giác, tinbáo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận đầy đủ, giải quyết kịpthời. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận không được từ chối tiếp nhậntố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Cơ quan, tổ chức cótrách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gồm:

a) Cơ quan điều tra,Viện kiểm sát tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố;

b) Cơ quan, tổ chứckhác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm.

Như vậy, bạn có thểgửi đơn tố giác tội phạm tại cơ quan công an gần nhất. Nếu không, bạn có thểlựa chọn gửi đơn tại Ủy ban nhân dân, viện kiểm sát tại khu vực nơi bạn đang cưtrú.

 2. Đòi lại tiền tham gia vào mạng lưới bánhàng đa cấp

Theo quy định tại Điều48 Luật cạnh tranh năm 2004, việc “yêu cầu người muốn tham gia phải đặt cọc,phải mua một số lượng hàng hoá ban đầu hoặc phải trả một khoản tiền để đượcquyền tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp” là một trong các hành vi “bán hàng đacấp bất chính”. Hành vi này được xếp vào một trong những “hành vi cạnh tranhkhông lành mạnh” và bị xử lý theo Điều 36 Nghị định 71/2014/NĐ-CP ngày21/7/2014. Cụ thể, tại khoản 3 quy định, phạt tiền doanh nghiệp bán hàng đa cấptừ 60.000.000 đến 100.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

– Yêu cầu người muốntham gia bán hàng đa cấp phải đặt cọc hoặc đóng một khoản tiền nhất định dướibất kỳ hình thức nào để được quyền tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp;

– Yêu cầu người muốntham gia bán hàng đa cấp phải mua một số lượng hàng hóa dưới bất kỳ hình thứcnào để được quyền tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp;

Phạt tiền gấp hai lầnmức quy định tại Khoản 3 trong trường hợp hành vi vi phạm được thực hiện trênphạm vi từ hai tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trở lên.

Ngoài việc bị phạttiền, doanh nghiệp vi phạm còn có thể bị áp dụng một hoặc một số hình thức xửphạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả sau:

“a) Thu hồi Giấy chứngnhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp đối với hành vi quy định tại Điểm d,Điểm đ Khoản 1 Điều này và hành vi quy định tại Khoản 3 Điều này trừ trường hợpkinh doanh theo phương thức đa cấp mà không đăng ký hoạt động bán hàng đa cấpvới cơ quan nhà nước có thẩm quyền;

b) Tịch thu tang vật,phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm bao gồm cả tịch thu khoảnlợi nhuận thu được;

c) Buộc cải chính côngkhai”.

Về thẩm quyền xử lý viphạm: Các cơ quan quản lý nhà nước về bán hàng đa cấp được quy định tại Chương6 Nghị định 42/2014/NĐ-CP ngày 14/5/2014 về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp,bao gồm:

1. Cơ quan Quản lýcạnh tranh thuộc Bộ Công thương;

2. Sở Công thương

Như vậy, bạn có thểlàm đơn khiếu nại gửi tới cơ quan quản lý cạnh tranh thuộc Bộ Công thương hoặcSở Công thương tỉnh, thành phố nơi doanh nghiệp bán hàng đa cấp đóng trụ sở.

Trong quá trình điềutra phát hiện vụ việc cạnh tranh có dấu hiệu tội phạm, cơ quan có thẩm quyềnphải kiến nghị ngay với thủ trưởng cơ quan quản lý cạnh tranh xem xét chuyển hồsơ đến cơ quan điều tra có thẩm quyền để khởi tố hình sự. Trong “Bộ luật hìnhsự năm 2015” sửa đổi bổ sung 2009 có quy định một số tội danh liên quan như:Tội sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 156), Tội kinh doanh trái phép (Điều159), Tội lừa dối khách hàng (Điều 162), Tội báo cáo sai trong quản lý kinh tế(Điều 167), Tội quảng cáo gian dối (Điều 168), Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản(Điều 139), Tội buôn lậu (Điều 153)….

Như vậy, tùy vào hànhvi cụ thể cũng như tính chất, mức độ vi phạm mà người thực hiện và doanh nghiệpcó hành vi kinh doanh đa cấp bất chính có thể bị xử lý vi phạm theo quy địnhcủa pháp luật cạnh tranh, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truycứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm trong Bộ luật hình sự.

Để bảo vệ quyền lợi cóhiệu quả hơn, bạn có thể cùng những người bị hại khác yêu cầu doanh nghiệp bánhàng đa cấp trả lại tiền đã “lừa”. Nếu doanh nghiệp đó không giải quyết hoặcgây khó khăn thì bạn và những người bị hại khác cần chuẩn bị chứng cứ, làm đơntố cáo gửi đến cơ quan chức năng như đã nêu ở trên.

3. Tội vi phạm quy định về kinh doanh theophương thức đa cấp

Tội vi phạm quy địnhvề kinh doanh theo phương thức đa cấp được quy định tại BLHS 2015

1. Người nào tổ chứchoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp mà không có giấy chứng nhận đăngký hoạt động bán hàng đa cấp hoặc không đúng với nội dung giấy chứng nhận đăngký hoạt động bán hàng đa cấp thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu khôngthuộc trường hợp quy định tại Điều 174 và Điều 290 của Bộ luật này, thì bị phạttiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữđến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm:

a) Đã bị xử phạt viphạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa ántích mà còn vi phạm;

b) Thu lợi bất chínhtừ 200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;

c) Gây thiệt hại chongười khác từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

2. Phạm tội thuộc mộttrong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Thu lợi bất chính1.000.000.000 đồng trở lên;

b) Gây thiệt hại chongười khác 1.500.000.000 đồng trở lên;

c) Quy mô mạng lướingười tham gia 100 người trở lên.

3. Người phạm tội còncó thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm hành nghềhoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Bình luận:

1.Tội vi phạm quy địnhvề kinh doanh theo phương thức đa cấp là tội danh mới được bổ sung trong lầnsửa đổi, bổ sung BLHS vào năm 2017. Tội vi phạm quy định về kinh doanh theophương thức đa cấp là hành vi của người tổ chức hoạt động theo phương thức đacấp mà không có giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp hoặc khôngđúng với nội dung giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.

2.Dấu hiệu pháp lý củatội phạm

*Khách thể của tộiphạm: Tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp xâm phạm đếnchế độ quản lý Nhà nước về hoạt động bán hàng đa cấp.

*Mặt khách quan củatội phạm: Tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp được thựchiện bằng các hành vi hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp mà không cógiấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp hoặc không đúng với nội dunggiấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.

Theo quy định của Nghịđịnh 42/2014/NĐ-CP của Chính phủ ngày 14/5/2014 về quản lý hoạt động bán hàngđa cấp thì: Kinh doanh theo phương thức đa cấp là hình thức kinh doanh thôngqua mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau, trong đó,người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tế khác từhoạt động kinh doanh của mình và của mạng lưới do mình xây dựng.

Những hành vi trên chỉcấu thành tội này nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 74 và Điều 290BLHS và thuộc một trong các trường hợp sau:

-Đã bị xử phạt vi phạmhành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tíchmà còn vi phạm;

-Thu lợi bất chính từ200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;

-Gây thiệt hại chongười khác từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

*Chủ thể của tội phạm:Chủ thể của tội này là người từ đủ 16 tuổi trở lên và có năng lực trách nhiệmhình sự

*Mặt khách quan củatội phạm: Tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp được thựchiện với lỗi cố ý.

3.Về hình phạt

Điều 217a quy định 2khung hình phạt:

-Người phạm tội theoquy định tại khoản 1 thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02năm.

-Người phạm tội theoquy định tại khoản 2 thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm, áp dụng đối với các trường hợp sau: a)Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên; b) Gây thiệt hại cho người khác1.500.000.000 đồng trở lên; c) Quy mô mạng lưới người tham gia 100 người trởlên.

-Hình phạt bổ sung:Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Luật sư Trần Minh Hùng chuyên giatư vấn luật trên kênh HTV, VTV, THVL1, ANTV, SCTV1...

Chúng tôilà hãng luật tổng hợp nhiều đội ngũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyênviên, cộng tác viên có trình độ cao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm,kiến thức hiểu biết rộng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệmvà đạo đức trong nghề nghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý-cao quý vì nghề luật sư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sưbảo vệ cho những nạn nhân, tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư lànghề rất nguy hiểm và khó khăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sưluôn gặp nguy hiểm vì sự thù hằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sưthì phải có tâm, có đạo đức, có tài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề,chấp nhận có khăn, hy sinh và chấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnhhưởng đến công việc, cuộc sống của mình và gia đình thì rất khó hành nghề luậtsư đúng nghĩa. Niềm vui của luật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúpđược cho thân chủ, đem lại công bằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đemlại công bằng cho xã hội. 

 Luậtsư Trần Minh Hùng Trưởng văn phòng Luật sư Gia Đình- Luật sư sáng lập luật sưGia Đình có nhiều năm kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyềnthông tin tưởng với nhiều năm và thường xuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luậttrên các Kênh truyền hình uy tín như:  Đài Truyền hình TPHCM(HTV), Đài truyền hình Việt Nam (VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long,Truyền hình Công an ANTV, SCTV, THQH, Tư vấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam,Đài truyền hình cáp VTC, Đài VOV Giao Thông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phátthanh Kiên Giang, Truyền hình Quốc Hội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổitrẻ đời sống, Báo đời sống và pháp luật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công annhân dân và các hãng báo chí trên cả nước... là luật sư được Trường Đại họcluật TP.HCM mời làm giám khảo cho nhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trườngĐHL, Cấp Quốc Gia, học thuật với trường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại họcuy tín và chuyên gia pháp luật cho các hãng truyền thông uy tín. Là Luậtsư  bào chữa, tư vấn cho nhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếngtrên cả nước được báo chí đưa tin, người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàngNavibank liên quan Huyền Như và Viettinbank, Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầugiây, Chống thi hành công vụ mùa Covid, các vụ Giết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, LừaĐảo, gây thương tích, tham ô, cố ý làm trái... và các vụ án khác về dân sự,kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động, hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lạiniềm tin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm cônglý không biết mệt mỏi cho xã hội của luật sư chúng tôi.

Chúng tôicùng tư vấn luật và cố vấn pháp lý cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nướcrất lâu năm.

Trân trọngcảm ơn!.