Tranh tụng và Luật sư bào chữa trong các mô hình tố tụng hình sự
Tranh tụng và Luật sư bào chữa trong các mô hình tố tụng hình sự
Tranh tụng và Luật sư bào chữa trong các mô hình tố tụng hình sự
Xét xử sơ thẩm được nhiều người xem là giai đoạn "trung tâm" của tố tụng hình sự, khi các hoạt động tố tụng trước đó đều nhằm tạo cơ sở cho việc có thể đưa vụ án ra xét xử. Đây là giai đoạn Tòa án tiến hành giải quyết, xử lý vụ án bằng cách ra bản án hoặc các quyết định tố tụng cần thiết khác. Chỉ có Tòa án mới có quyền xét xử, tuyên một người là có tội và quyết định hình phạt đối với họ. Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về cải cách tư pháp đã chỉ đạo: “Phán quyết của tòa án phải căn cứ vào kết quả tranh tụng, phải mở rộng tranh tụng, nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên tòa xét xử, coi đây là khâu đột phá của hoạt động tư pháp”.
Trên tinh thần chỉ đạo đó, Hiến pháp năm 2013 quy định “Nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được bảo đảm” (khoản 5 Điều 103). Điều đó một mặt cho thấy vai trò của xét xử trong đó có xét xử sơ thẩm và tranh tụng trong tố tụng hình sự, bảo đảm mục đích của tố tụng hình sự là bảo vệ công lý, quyền con người, không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội. Mới đây, Nghị quyết số 27/ NQ-TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam trong giai đoạn mới cũng đã chỉ đạo: Xây dựng chế định tố tụng tư pháp lấy xét xử là trung tâm, tranh tụng là đột phá; bảo đảm tố tụng tư pháp dân chủ, công bằng, văn minh, pháp quyền, hiện đại, nghiêm minh, dễ tiếp cận, bảo đảm và bảo vệ quyền con người, quyền công dân.
Tranh tụng trong tố tụng hình sự gắn với sự tồn tại của ba chức năng: Buộc tội, bào chữa và xét xử. Trong đó, chức năng bào chữa cần được bình đẳng và cân bằng với hai chức năng còn lại. Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về cơ bản đã tạo cơ sở pháp lý cho các chủ thể thực hiện các hoạt động tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm nhưng vẫn còn bộc lộ những điểm bất hợp lý. Thực tiễn cũng cho thấy việc tranh tụng tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cũng chưa được bảo đảm theo đúng tinh thần của cải cách tư pháp, đặc biệt là hoạt động tranh tụng của người bào chữa là Luật sư.
Tranh tụng (tiếng Anh: adversary; tiếng Pháp: adversaire) có nghĩa là đối kháng, đương đầu. Thuật ngữ “tranh tụng” có từ thời Hy Lạp cổ đại được sử dụng trong nhận thức sự vật, hiện tượng. Platon cho rằng: “bằng cách nói chuyện (đối thoại) về một điều gì đó trong một thời gian dài, một vài dấu hiệu hoặc hiểu biết sẽ xuất hiện và cả hai bên sẽ cùng nhìn ra sự thật”. Tố tụng hình sự trước hết là hoạt động nhận thức bao gồm nhận thức sự thật của vụ án và nhận thức pháp luật, do đó, tranh tụng được sử dụng trong tố tụng hình sự như là một phương pháp xác định sự thật của vụ án dựa trên sự cọ xát, tranh luận, phản biện giữa các bên buộc tội và gỡ tội. Chính vì vậy, tranh tụng còn có tên gọi là “thủ tục hỏi đáp liên tục”. Có nhiều cách định nghĩa về thuật ngữ “tranh tụng”. Theo Từ điển Luật học(1), tranh tụng tại phiên tòa là hoạt động tố tụng được tiến hành tại phiên tòa bởi hai bên tham gia tố tụng, nhằm bảo vệ ý kiến, luận điểm của mỗi bên và bác bỏ ý kiến, luận điểm của bên kia dưới sự điều khiển, quyết định của chủ tọa phiên tòa với vai trò trung gian, trọng tài. Quan điểm khác lại cho rằng, tranh tụng là các bên phải được biết yêu cầu, chứng cứ, lý lẽ của bên kia, được đưa ra chứng cứ, yêu cầu và phản bác yêu cầu, chứng cứ, lý lẽ của đối phương trong đó vai trò xét xử vô tư khách quan của tòa án(2). Về mặt thuật ngữ có những cách diễn đạt khác nhau nhưng đều thống nhất ở một điểm: tranh tụng trong tố tụng là cơ chế nhằm tìm kiếm chân lý khách quan với sự tham gia của các bên buộc tội, gỡ tội thực hiện thông qua tranh luận, cọ xát các ý kiến, quan điểm khác nhau và tòa án đóng vai trò là chủ thể quyết định cuối cùng. Dưới góc độ khoa học pháp lý, tranh tụng được tiếp cận từ các phương diện: một trong những mô hình tố tụng hình sự, một nguyên tắc của tố tụng hình sự, một quyền của người bị buộc tội, một thủ tục tố tụng hình sự và là một hoạt động của bên buộc tội hoặc gỡ tội.
Tiếp cận từ phương diện mô hình tố tụng hình sự
Tố tụng hình sự là một quá trình phát hiện, xử lý tội phạm và người phạm tội. Quá trình này có sự tham gia của các chủ thể khác nhau với những chức năng nhiệm vụ, mục đích khác nhau, với các mối quan hệ chặt chẽ với nhau nhằm đạt được mục đích của tố tụng hình sự. Quá trình tố tụng hình sự được thực hiện dựa trên trình tự thủ tục gọi là thủ tục tố tụng hình sự. Như vậy, tố tụng hình sự bao giờ cũng có những yếu tố cốt lõi của nó, bao gồm: mục đích của tố tụng hình sự, nguyên tắc tố tụng hình sự, các chức năng, địa vị pháp lý của các chủ thể, phương thức thực hiện các hoạt động tố tụng, trình tự các bước thực hiện các hoạt động tố tụng. Các yếu tố này luôn quan hệ biện chứng với nhau: mục đích của tố tụng sẽ quyết định các nguyên tắc của tố tụng, các nguyên tắc của tố tụng đòi hỏi hệ thống quyền, nghĩa vụ của các chủ thể, quyết định phương thức thực hiện các hoạt động tố tụng... Hiện nay trên thế giới, tranh tụng được thừa nhận là một mô hình tố tụng với đầy đủ các yếu tố trên bên cạnh mô hình tố tụng thẩm vấn và mô hình tố tụng pha trộn. Mô hình tố tụng tranh tụng có các đặc trưng sau đây:
(1) Hướng đến mục tiêu xác định sự thật của vụ án. Tuy nhiên, cách thức xác định sự thật của vụ án là tạo ra sự công bằng bình đẳng giữa bên buộc tội và gỡ tội trong quá trình tìm kiếm sự thật của vụ án. Công bằng và bình đẳng thể hiện việc tạo cơ hội, điều kiện ngang nhau trong tìm kiếm chứng cứ buộc tội và gỡ tội, bình đằng về chứng cứ, theo đó chứng cứ của bên buộc tội và bên gỡ tội đều được xem xét có giá trị ngang nhau. Trong quá trình tố tụng, bên buộc tội và gỡ tội bình đẳng về quyền và nghĩa vụ.
(2) Có sự phân định rành mạch giữa ba chức năng của tố tụng hình sự là: buộc tội, gỡ tội và xét xử, thể hiện ở việc ba chức năng này giao cho ba chủ thể thực hiện: chức năng buộc tội thuộc về cơ quan công tố và người bị hại; chức năng gỡ tội thuộc về người bị buộc tội và người bào chữa; chức năng xét xử thuộc về tòa án. Nội dung của ba chức năng này được phân định rõ ràng. Chức năng buộc tội là tìm kiếm chứng cứ để buộc tội và trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc bên buộc tội. Chức năng gỡ tội có nhiệm vụ đi tìm kiếm chứng cứ để chứng minh không phạm tội, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Trong quá trình tố tụng, bên gỡ tội bình đẳng với bên buộc tội, được tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện chức năng gỡ tội. Chức năng xét xử thuộc về tòa án. Để thực hiện chức năng này, vai trò của tòa án khá thụ động trong chứng minh thể hiện ở việc tòa án nghe các bên tranh tụng để đưa ra phán quyết chấp nhận hay bác bỏ ý kiến của các bên và chứng minh cho việc chấp nhận hay bác bỏ đó. Thẩm phán trong mô hình tố tụng hình sự tranh tụng được ví như trọng tài, người nắm giữ các luật lệ và bảo đảm cho cuộc đấu giữa hai bên được diễn ra một cách công bằng, đúng luật(3). Với đặc trưng như vậy, trong mô hình tố tụng tranh tụng, các hoạt động tố tụng chủ yếu được diễn ra tại phiên tòa hình sự và được pháp luật điều chỉnh chặt chẽ, trong khi đó, các hoạt động điều tra lại khá mờ nhạt.
(3) Quy trình chứng cứ trong mô hình tố tụng tranh tụng khá phức tạp và có những đặc trưng như: bình đẳng giữa chứng cứ của bên buộc tội và gỡ tội, giữa chứng cứ trong hồ sơ và chứng cứ ngoài hồ sơ. Tất cả các chứng cứ mà bên buộc tội và gỡ tội đưa ra phải được kiểm tra, đánh giá tại phiên tòa và được tòa án công nhận sau khi tranh tụng về tính hợp lý của nó. Thẩm phán chỉ dựa trên chứng cứ đưa ra tại phiên tòa và không có quyền biết đến các chứng cứ đó trước khi phiên tòa diễn ra. Mỗi bên có quyền đặt câu hỏi trực tiếp cho bên kia cũng như cho nhân chứng và giám định viên, thậm chí có quyền ngắt bên kia để phản bác. Khi ra phiên tòa xét xử, các chứng cứ trong hồ sơ chưa có giá trị chứng minh, chỉ có những chứng cứ được trình bày và thẩm tra tại phiên tòa dưới hình thức bằng lời nói mới được sử dụng làm chứng cứ để xác định sự thật của vụ án.
Tồn tại lâu đời ở phần lớn các quốc gia trong lịch sử, tố tụng tranh tụng đã chứng minh ưu điểm của nó. Như bảo đảm công bằng, bình đẳng trong tố tụng hình sự, qua đó bảo vệ được quyền con người trong tố tụng hình sự bởi lẽ mô hình này tuân thủ triệt để nguyên tắc suy đoán vô tội với các nội dung như một người luôn được coi là vô tội cho đến khi có bản án kết tội có hiệu lực pháp luật của tòa án; trách nhiệm chứng minh thuộc bên buộc tội, mọi nghi ngờ giải thích có lợi cho người bị buộc tội… Với ưu thế như vậy, tố tụng tranh tụng hạn chế được oan, sai trong tố tụng hình sự. Bên cạnh đó, với vai trò tham gia tích cực của bên bào chữa, gỡ tội, bảo đảm cho tố tụng tranh tụng phương thức tốt nhất thông qua tranh luận, cọ xát, phản biện giữa các quan điểm buộc tội và gỡ tội để tìm ra sự thật của vụ án. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm trên, tố tụng tranh tụng cũng cho thấy những hạn chế của nó. Mô hình này được biết đến với ưu điểm bảo vệ quyền con người nhưng lại có nguy cơ bỏ lọt tội phạm hay còn gọi là khả năng kiểm soát tội phạm thấp. Bên buộc tội và bên gỡ tội chú trọng vào chức năng của mình mà không tập trung tìm ra sự thật của vụ án bằng việc chỉ thu thập và sử dụng các chứng cứ có lợi cho mình. Ngoài ra, do các hoạt động tố tụng chỉ tập trung tại phiên tòa nên tầm quan trọng của phiên tòa hình sự rất lớn nên chi phí thời gian cho phiên tòa là rất tốn kém, gấp nhiều lần so với phiên tòa trong mô hình thẩm vấn.
HÌNH ẢNH LSTRẦN MINH HÙNG - LS GIỎI VÀ GIÀU KINH NGHIỆM BÀO CHỮA NHIỀU VỤ ÁN LỚN NÊN ĐƯỢCNHIỀU ĐÀI TRUYỀN HÌNH QUỐC GIA NHƯ HTV, VTV,VOV,VOH, TRUYỀN HÌNH CÔNG AN ANTV,TRUYỀN HÌNH QUỐC HỘI VIỆT NAM, QUỐC PHÒNG, TÂY NINH, CẦN THƠ, BÌNH DƯƠNG, TRUYỀNHÌNH VĨNH LONG, TƯ VẤN LUẬT TRÊN BÁO CHÍ CHÍNH THỐNG, NHIỀU TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỜIPHỎNG VẤN, CHIA SẼ KINH NGHIỆM, TRAO ĐỔI PHÁP LÝ, GÓP Ý KIẾN PHÁP LÝ CHO NGƯỜIDÂN, SINH VIÊN, CHO CÁC CHUYÊN GIA.
VĂN PHÒNG LUẬT SƯ GIA ĐÌNHVới phương châm chủ đạo “LUẬT SƯ CỦA GIA ĐÌNH BẠN”, Tên LUẬT SƯ GIA ĐÌNH khôngcó nghĩa chúng tôi chỉ chuyên về hôn nhân gia đình, mà nghĩa là Chúng tôi làLuật sư của Gia Đình Bạn, Luật sư của doanh nghiệp. Chúng tôi là hãng luật tổnghợp nhiều đội ngũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyên viên, cộng tác viêncó trình độ cao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm, kiến thức hiểu biếtrộng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệm và đạo đức trongnghề nghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý- cao quý vì nghềluật sư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sư bảo vệ cho nhữngnạn nhân, tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư là nghề rất nguyhiểm và khó khăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sư luôn gặp nguyhiểm vì sự thù hằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sư thì phải có tâm,có đạo đức, có tài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề, chấp nhận cókhăn, hy sinh và chấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnh hưởng đến côngviệc, cuộc sống của mình và gia đình thì rất khó hành nghề luật sư đúng nghĩa.Niềm vui của luật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúp được cho thân chủ,đem lại công bằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đem lại công bằng cho xãhội.
Luật sư Trần Minh Hùnglà một trong những luật sư sáng lập văn phòng luật, giàu kinh nghiệm về kiếnthức và thực tiễn đã dành nhiều thắng lợi vụ kiện và quan trọng luật sư Hùngluôn coi trọng chữ Tâm của nghề luật sư và trách nhiệm đối với xã hội nên đãđược nhiều hãng báo chí, truyền thông, Đài truyền hình, Đài tiếng nói Việt namphỏng vấn pháp luật, nhiều lĩnh vực quantrọng liên quan đến đời sống. Luật sư Trần Minh Hùng là đối tác tư vấnpháp luật được nhiều hãng truyền thông, báo chí trong nước tin tưởng vớinhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn trên VOV Giao Thông – Đài tiếng nóiViệt Nam, Đài phát thanh VOH TPHCM, Đài truyền hình TP.HCM (HTV), Đàitruyền hình Việt Nam (VTV), Truyền hình SCTV, THĐN, Truyền hình Quốc HộiVN, Truyền hình Công an ANTV, Đài truyền hình Vĩnh Long, Đài phátthanh kiên giang, Đài Bình Dương, Truyền hình Quốc Phòng, VTC... và các hãngbáo chí trên cả nước, được các tổ chức, trường Đại học Luật TP.HCM mời làmgiám khảo các cuộc thi Phiên tòa giả định với Đại học cảnh sát, mời làm chuyêngia ý kiến về các sự kiện……là đối tác tư vấn luật của các hãng truyền thông nàyvà luôn mang lại niềm tin cho khách hàng và ghi nhận sự đóng góp của chúng tôicho xã hội...là luật sư bào chữa, tư vấn cho nhiều vụ án đỉnh điểm, quantrọng báo chí đưa tin, người dân quan tâm như vụ Ngân hàng Navibank liên quanHuyền Như Viettinbank, các vụ Giết Người do mâu thuẫn hát karaoke tại BìnhChánh, Bào chữa chủ tịch Huyện Đông Hòa, Đại án Vụ cướp bitcoin 35 tỷ LongThành- Dầu Dây, Bào chữa vụ Đại Án Đăng Kiểm, Bào chữa vụ đại án Khai thác CátCần giờ, Bào chữa bị cáo Huân không đeo khẩu trang mùa Covit, Vụ Nữ sinh TânBình bị cắt tai, bảo vệ cho MC Trấn Thành, Bào chữa, bảo vệ vụ "Bác sĩkhoa rút ống thở", Bảo vệ cho người cho thuê nhà vụ Công ty Thế giới DiĐộng không trả tiền thuê nhà mùa dịch covid, Tư vấn cho nghệ sĩ Thương Tín, bảovệ vụ đổ xăng đốt 10 người tại TPHCM, các vụ Hiếp dâm, Dâm ô, Lừa Đảo, cưỡngđoạt, cướp, gây thương tích, tham ô, mua bán ma túy, cố ý làm trái, bào chữa vụán cựu Cảnh sát Buôn Lậu và các bị cáo kiên quan, bào chữa vụ khai thác cát Cầngiờ- Tiền Giang, bào chữa vụ chiếm đoạt tiền công nghệ của nước Úc của bị canvề công nghệ, bào chữa vụ Mua bán khẩu trang mùa covid, bào chữa nhiều vụ án matúy, bào chữa vụ lợi dụng chức vụ quyền hạn của tổ chức tín dụng ngân hàng....… và rất nhiều các vụ án khác về dân sự, kinh tế, thừa kế, đất đai, laođộng, hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lại niềm tin cho khách hàngcũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm công lý không biết mệt mỏicho xã hội của luật sư chúng tôi..…là hãng luật tư vấn luật cho nhiều công tyViệt Nam và nước ngoài trên cả nước luôn mang lại niềm tin cho khách hàngcũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm công lý không biết mệt mỏicho xã hội của luật sư chúng tôi.
Đốitác tư vấn pháp luật của các tờ báo uy tín, đài truyền hình uy tín, nhiều kháchhàng, đối tác, doanh nghiệp như:Khoa Luật đại học Mở TPHCM, Đại học luật TPHCM, Cao đẳng Nghề Phú Lâm, Công tychế biến trái cây Yasaka (Nhật bản), Công ty Nam Chê (Hàn Quốc), Công ty Cổ phầnthương mại dịch vụ Bến Thành (Cổ phần nhà nước), Công ty TNHH Kỹ Thuật Năng Lượng,Công ty Vina Buhmwoo (Hàn Quốc), Công ty ECO SYS Kim Trường Phát (Hàn Quốc),Công ty cổ phần BĐS BiG Land, Công ty TNHH dược phẩm AAA, Công tyTNHH Hanwa Kakoki Việt Nam (Nhật Bản), Công ty TNHH DV BV Ti Tan, Công ty CPChuỗi Nông sản Sài gòn, Công ty CP BĐS Happy Land S, Công ty CP SG Xây dựng (cổphần hóa nhà nước), Công ty CP Maduphar, Công ty Thủy sản Đắc Lộc (Phú Yên),Công ty Thủy Sản Ocean Country, Công ty Blue Bay, Công ty Gallent country,Công ty Hàn Quốc DEASUNG, Công ty Innoluk,Công ty TNHH FURUSHIMA VIỆT NAM, Công ty Kim Trường Phát (Hàn Quốc), Công ty VEDAN …và nhiều công ty, khách hàng khác trên khắpcả nước.
ĐOÀN LUẬT SƯ THÀNH PHỐ HỒCHÍ MINHVPLS GIA ĐÌNH (Luật sưThành Phố).
Văn phòng quận 6: 402A Nguyễn Văn Luông, P.12, Q.6, Tp.HCM (Bên cạnh Côngchứng số 7)
Văn phòng quận 1: 68/147Trần Quang Khải (số mới: Trần Nguyên Đán), Tân Định, quận 1, TPHCM
Văn phòng Biên Hòa: 5/1Nguyễn Du, Biên Hòa, Đồng Nai (đối diện tòa án Biên Hòa)
Điện thoại: 0972238006- 028-38779958;Fax: 08-38779958
Luật sư Trần Minh Hùng:0972 238006 (zalo, facebook, viber,telegram)
https://www.youtube.com/@LUATSUTUVANBAOCHUA/about
tiktok: www.tiktok.com/@luatsuminhhung
facebook: Trần Minh Hùng
Email: luatsuthanhpho@gmail.com