1.Quy trình giải quyết tranh chấp đất tôn giáo
Đất tôn giáo là gì?
Căn cứ theo Điều 7, Điều 10, Điều54, Điều 159, Điều 169 Luật Đất đai 2013 quy định về đất tôn giáo gồm những đặcđiểm sau:
• Đất tôn giáo (đất cơ sở tôn giáo)thuộc nhóm đất phi nông nghiệp;
• Đất cơ sở tôn giáo gồm đất thuộcchùa, nhà thờ, nhà nguyện, thánh thất, thánh đường, niệm phật đường, tu viện,trường đào tạo riêng của tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo, các cơ sở kháccủa tôn giáo được Nhà nước cho phép hoạt động;
• Đất cơ sở tôn giáo sử dụng đất phinông nghiệp được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nướccông nhận quyền sử dụng đất đối với đất đang được sử dụng ổn định;
• Người đứng đầu cơ sở tôn giáo đốivới việc sử dụng đất đã giao cho cơ sở tôn giáo chịu trách nhiệm trước Nhà nướcđối với việc sử dụng đất.
Cần lưu ý rằng đối với đất có côngtrình đình, đền, miếu, am, từ đường, nhà thờ họ được xem là đất tín ngưỡng theoquy định tại Điều 160 Luật Đất đai 2013. Tức không phải là đất tôn giáo.
Quyền và nghĩa vụ của cơ sở tôn giáosử dụng đất
Căn cứ Điều 181 Luật Đất đai 2013,cơ sở tôn giáo sử dụng đất tôn giáo có những quyền và nghĩa vụ sau:
Về quyền:
• Được cấp Giấy chứng nhận quyền sửdụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
• Hưởng thành quả lao động, kết quảđầu tư trên đất.
• Hưởng các lợi ích do công trìnhcủa Nhà nước phục vụ việc bảo vệ, cải tạo đất nông nghiệp.
• Được Nhà nước hướng dẫn và giúp đỡtrong việc cải tạo, bồi bổ đất nông nghiệp.
• Được Nhà nước bảo hộ khi ngườikhác xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp về đất đai của mình.
• Được bồi thường khi Nhà nước thuhồi đất theo quy định của Luật này.Khiếu nại, tố cáo, khởi kiện về những hànhvi vi phạm quyền sử dụng đất hợp pháp của mình và những hành vi khác vi phạmpháp luật về đất đai.
Về nghĩa vụ:
• Sử dụng đất đúng mục đích, đúngranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều caotrên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân theo các quyđịnh khác của pháp luật có liên quan.
• Thực hiện kê khai đăng ký đất đai;làm đầy đủ thủ tục khi chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừakế, tặng cho quyền sử dụng đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất theoquy định của pháp luật.
• Thực hiện nghĩa vụ tài chính theoquy định của pháp luật.
• Thực hiện các biện pháp bảo vệđất.
• Tuân theo các quy định về bảo vệmôi trường, không làm tổn hại đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất cóliên quan.
• Tuân theo các quy định của phápluật về việc tìm thấy vật trong lòng đất.
• Giao lại đất khi Nhà nước có quyếtđịnh thu hồi đất, khi hết thời hạn sử dụng đất mà không được cơ quan nhà nướccó thẩm quyền gia hạn sử dụng.
Lưu ý: Cơ sở tôn giáo sử dụng đấtkhông được chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, tặng cho quyền sử dụng đất;không được thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất.
Các loại tranh chấp đất tôn giáo?
Do sự phát triển kinh tế – văn hóa –xã hội mà sự phát triển cơ sở tôn giáo cũng ngày càng tăng nên nhu cầu sử dụngđất để xây cơ sở tôn giáo ngày càng nhiều mà đất đai thì ngày càng hạn hẹp dẫnđến giá trị đất ngày càng tăng cao. Do vậy mà tranh chấp đất tôn giáo ngày càngphức tạp, phổ biến là các dạng tranh chấp sau:
• Tranh chấp đòi lại đất đã chothuê, cho mượn, đòi lại đất bị lấn chiếm;
• Tranh chấp quyền về lối đi chung;
• Tranh chấp đòi lại tài sản trênđất (nhà, công trình xây dựng) đã cho Chính quyền, cơ quan Nhà nước hoặc các tổchức khác mượn trong thời gian dài trước đây hoặc gần đây;
• Tranh chấp đất đai giữa các cơ sởtôn giáo với nhau; …
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp
Khi có tranh chấp xảy ra, pháp luậtViệt Nam khuyến khích các bên tự hòa giải, thương lượng và hòa giải cơ sở tạiUBND xã (nơi có đất tranh chấp). Tuy nhiên, nếu không hòa giải được. Các bêntranh chấp có thể lựa chọn giải quyết tranh chấp tại UBND cấp tỉnh, Thẩm quyềngiải quyết tranh chấp là Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Nếu không đồng ý với quyếtđịnh giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môitrường hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tốtụng hành chính theo quy định tại khoản 3 Điều 203 Luật Đất đai 2013.
Ngoài ra, khi tranh chấp đã được hòagiải tại UBND cấp xã mà không thành, các bên có thể lựa chọn giải quyết tranhchấp tại Tòa án.
Thủ tục giải quyết tranh chấp tạiUBND tỉnh như thế nào?
Bước 1: Người có đơn yêu cầu giảiquyết tranh chấp đất đai nộp đơn tại Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có đất.
Bước 2: Cơ quan tham mưu có nhiệm vụthẩm tra, xác minh vụ việc, tổ chức hòa giải giữa các bên tranh chấp, tổ chứccuộc họp các ban, ngành có liên quan để tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai(nếu cần thiết) và hoàn chỉnh hồ sơ trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp banhành quyết định giải quyết tranh chấp đất đai. Hồ sơ giải quyết tranh chấp đấtđai bao gồm:
• Đơn yêu cầu giải quyết tranh chấpđất đai;
• Biên bản hòa giải tại Ủy ban nhândân cấp xã; biên bản làm việc với các bên tranh chấp và người có liên quan;biên bản kiểm tra hiện trạng đất tranh chấp; biên bản cuộc họp các ban, ngànhcó liên quan để tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai đối với trường hợp hòagiải không thành; biên bản hòa giải trong quá trình giải quyết tranh chấp;
• Trích lục bản đồ, hồ sơ địa chínhqua các thời kỳ liên quan đến diện tích đất tranh chấp và các tài liệu làmchứng cứ, chứng minh trong quá trình giải quyết tranh chấp;
• Báo cáo đề xuất và dự thảo quyếtđịnh giải quyết tranh chấp hoặc dự thảo quyết định công nhận hòa giải thành.
Bước 3: Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấptỉnh ban hành quyết định giải quyết tranh chấp hoặc quyết định công nhận hòagiải thành, gửi cho các bên tranh chấp, các tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩavụ liên quan.
Trình tự giải quyết tại Tòa án
Theo quy định tại Bộ luật Tố tụngDân sự 2015 quy định trình tự giải quyết tranh chấp đất gồm các bước cơ bảnsau:
Bước 1: Người có yêu cầu giải quyếttranh chấp nộp đơn khởi kiện tại TAND cấp huyện (nơi có đất tranh chấp). Đơnkhởi kiện phải thể hiện quyền và lợi ích bị xâm phạm.
Bước 2: Sau khi hoàn tất hồ sơ khởikiện, người khởi kiện nộp tiền tạm ứng án phí và nộp biên lai thu tiền tạm ứngán phí cho Tòa án.
Bước 3: Tòa án thụ lý vụ án, tiếnhành thủ tục hòa giải và các thủ tục chuẩn bị xét xử
Trong giai đoạn này, Tòa án sẽ thựchiện các thủ tục như lập hồ sơ vụ án; thông báo về phiên họp kiểm tra việc giaonộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.
Tòa án và các bên đương sự đượcquyền sử dụng các biện pháp để làm rõ nội dung tranh chấp như xác minh, thuthập chứng cứ, lấy lời khai, đối chất, xem xét thẩm định tại chỗ, … theo quyđịnh của pháp luật.
Bước 4: Trong trường hợp hòa giải khôngthành thì Tòa án quyết định đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm và ban hành bản án hoặcquyết định.
Trường hợp không đồng ý với bản án,quyết định sơ thẩm của Tòa án giải quyết tranh chấp đất đai tôn giáo, các bêncó quyền kháng cáo bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực theo thủ tục phúc thẩm.
2.Đất của cơ sở tôn giáo có được chuyển mục đích sử dụng không?
Câu hỏi:
Sư phụ tôi chủ trì chùa, sư phụ tôicó một mảnh đất trồng cây lâu năm nay muốn sử dụng mảnh đất này làm nghĩa trangcho phật tử của chùa thì cần làm thủ tục như thế nào, mảnh đất này nằm cạnhnghĩa trang của xã. mong luật sư hướng dẫn giúp, xin chân thành cảm ơn.
Trả lời: Cảm ơn bạn đã tin tưởng vàgửi câu hỏi tư vấn đến Văn Phòng Luật Sư Gia Đình, trường hợp của bạn được tưvấn như sau:
Theo quy định tại khoản 4 Điều 5Luật đất đai 2013 người sử dụng đất cơ sở tôn giáo gồm: “Cơ sở tôn giáo gồmchùa, nhà thờ, nhà nguyện, thánh thất, thánh đường, niệm phật đường, tu viện,trường đào tạo riêng của tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo và cơ sở kháccủa tôn giáo”.
Đất cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng; Đấtlàm nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng thuộc nhóm đất phi nôngnghiệp. Cơ sở tôn giáo khi được nhà nước giao đất thì không phải nộp tiền sửdụng đất.
Đất cơ sở tôn giáo được quy định tạiĐiều 159 Luật đất đai 2013:
" 1.Đất cơ sở tôn giáo gồm đấtthuộc chùa, nhà thờ, nhà nguyện, thánh thất, thánh đường, niệm phật đường, tuviện, trường đào tạo riêng của tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo, các cơ sởkhác của tôn giáo được Nhà nước cho phép hoạt động.
2. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứvào chính sách tôn giáo của Nhà nước, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã đượccơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt quyết định diện tích đất giao cho cơsở tôn giáo."
Tại khoản 2 điều 181 Luật đất đai2013 chỉ hạn chế đối với các trường hợp Cơ sở tôn giáo, cộng đồng dân cư sửdụng đất không được chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, tặng cho quyền sử dụngđất; không được thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Vấn đề chuyển mụcđích sử dụng đất không bị hạn chế.
Do đó mảnh đất trồng cây lâu năm củacơ sở tôn giáo có thể được phép chuyển mục đích sử dụng theo quy định của phápluật và theo quy định tại địa phương. Bởi đất trồng cây lâu năm thuộc nhóm đấtnông nghiệp, mà theo quy định thì đất nông nghiệp được chuyển đổi sang đất phinông nghiệp, căn cứ điểm d Điều 57 Luật đất đai: “d) Chuyển đất nông nghiệpsang đất phi nông nghiệp”.
Thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất:Theo quy định tại Điều 69 Nghị định 43/2014/ NĐ-CP quy định chi tiết một sốđiều luật của luật đất đai như sau:
“ 1. Người sử dụng đất nộp đơn xinphép chuyển mục đích sử dụng đất kèm theo Giấy chứng nhận đến cơ quan tàinguyên và môi trường.
2. Cơ quan tài nguyên và môi trườngcó trách nhiệm thẩm tra hồ sơ; xác minh thực địa, thẩm định nhu cầu chuyển mụcđích sử dụng đất; hướng dẫn người sử dụng đất thực hiện nghĩa vụ tài chính theoquy định của pháp luật; trình Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định chophép chuyển mục đích sử dụng đất; chỉ đạo cập nhật, chỉnh lý cơ sở dữ liệu đấtđai, hồ sơ địa chính.
Đối với trường hợp nhà đầu tư nhậnchuyển nhượng quyền sử dụng đất của người đang sử dụng đất để thực hiện dự ánđầu tư thì thực hiện thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất đồng thời với thủtục cho phép chuyển mục đích sử dụng đất..”
Hồ sơ bao gồm:
+Đơn xin phép chuyển chuyển mục đíchsử dụng đất
+Giấy chứng nhận quyền sử dụng đấthoặc hoặc một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại điều 100của Luật Đất đai (nếu có);
+Trong thời hạn 15 ngày làm việc,xét thấy hồ sơ hợp lệ thì ra quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất;
Sau khi chuyển mục đích sử dụng đất,việc có được xây dựng nghĩa trang hay không phụ thuộc vào quy hoạch tại địaphương đó. Căn cứ theo quy định tại Nghị định 23/2016/NĐ-CP về xây dựng, quảnlý, sử dụng nghĩa trang và cơ sở hỏa táng, thì:
"Điều 14. Quy định chung vềquản lý, sử dụng nghĩa trang
1. Nghĩa trang phải được xây dựngtheo quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị hoặc quy hoạch nghĩa trang vùng tỉnh,quy hoạch chi tiết xây dựng nghĩa trang được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
...."
Như vậy, việc xây dựng nghĩa trangđược thực hiện theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê đuyệt. Theo đó, nếuchủ trì chùa có nguyện vọng xây dựng nghĩa trang cho chùa thì có thể gửi đơn đềnghị đến UBND cấp tỉnh để được xem xét giải quyết.
Luật sư Trần Minh Hùng chuyên giatư vấn luật trên kênh HTV, VTV, THVL1, ANTV, SCTV1...
Chúng tôilà hãng luật tổng hợp nhiều đội ngũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyênviên, cộng tác viên có trình độ cao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm,kiến thức hiểu biết rộng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệmvà đạo đức trong nghề nghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý-cao quý vì nghề luật sư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sưbảo vệ cho những nạn nhân, tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư lànghề rất nguy hiểm và khó khăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sưluôn gặp nguy hiểm vì sự thù hằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sưthì phải có tâm, có đạo đức, có tài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề,chấp nhận có khăn, hy sinh và chấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnhhưởng đến công việc, cuộc sống của mình và gia đình thì rất khó hành nghề luậtsư đúng nghĩa. Niềm vui của luật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúpđược cho thân chủ, đem lại công bằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đemlại công bằng cho xã hội.
Luật sưTrần Minh Hùng Trưởng văn phòng Luật sư Gia Đình- Luật sư sáng lập luật sư GiaĐình có nhiều năm kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyền thôngtin tưởng với nhiều năm và thường xuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luật trêncác Kênh truyền hình uy tín như: Đài Truyền hình TPHCM (HTV), Đàitruyền hình Việt Nam (VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long, Truyền hình Công anANTV, SCTV, THQH, Tư vấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam, Đài truyền hình cápVTC, Đài VOV Giao Thông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phát thanh KiênGiang, Truyền hình Quốc Hội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổi trẻ đờisống, Báo đời sống và pháp luật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công an nhândân và các hãng báo chí trên cả nước... là luật sư được Trường Đại học luậtTP.HCM mời làm giám khảo cho nhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trường ĐHL,Cấp Quốc Gia, học thuật với trường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại học uytín và chuyên gia pháp luật cho các hãng truyền thông uy tín. Là Luậtsư bào chữa, tư vấn cho nhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếngtrên cả nước được báo chí đưa tin, người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàngNavibank liên quan Huyền Như và Viettinbank, Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầugiây, Chống thi hành công vụ mùa Covid, các vụ Giết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, LừaĐảo, gây thương tích, tham ô, cố ý làm trái... và các vụ án khác về dân sự,kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động, hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lại niềmtin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm công lýkhông biết mệt mỏi cho xã hội của luật sư chúng tôi.
Chúng tôicùng tư vấn luật và cố vấn pháp lý cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nướcrất lâu năm.
Trân trọngcảm ơn.
ĐOÀN LUẬT SƯ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHVPLS GIA ĐÌNH (Luật sư Thành Phố)
Trụ sở: 402ANguyễn Văn Luông, P.12, Q.6, Tp.HCM (Bên cạnh Công chứng số 7)
5/1 Nguyễn Du,Biên Hòa, Đồng Nai (đối diện tòa án Biên Hòa)
68/147 TrầnQuang Khải, Tân Định, quận 1, TP.HCM
Điện thoại:028-38779958; Fax: 08-38779958
Luật sư TrầnMinh Hùng: 0972 238006
Email: luatsuthanhpho@gmail.com