1.Tại sao có di chúc rồi vẫn phải xác nhận hàng thừa kế?
VD 3: Ông A có di chúc để lại toànbộ tài sản cho con trai là ông B, khi ông A chết, vợ và các con ông A vẫn cònsống và di chúc được xác định là hợp pháp và có hiệu lực. Tuy nhiên vẫn phảiyêu cầu xác nhận đầy đủ thông tin về cha, mẹ, vợ, các con khác của ông A mặc dùkhông có tên trong di chúc hợp pháp của ông A bởi vì quy định sau:
Điều 644 Bộ luật dân sự 2015 vềNgười thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc, theo đó: “Những ngườisau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kếtheo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ khôngđược người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơnhai phần ba suất đó:
1. Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ,chồng;
2. Con thành niên mà không có khảnăng lao động.”
Như vậy kể cả di chúc không chonhững người nêu trong điều luật trên được hưởng thì họ vẫn được hưởng phần disản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, không phụ thuộcdi chúc cho ai.
2.Tại sao lại phải xác nhận tình trạng hôn nhân của người để lại di sản đã chết?
Theo quy định của Luật Công chứngnăm 2014 (tình trạng còn hiệu lực), việc công chứng văn bản thỏa thuận phânchia di sản và công chứng văn bản khai nhận thừa kế được thực hiện như sau:
Những người thừa kế theo pháp luậthoặc theo di chúc mà trong di chúc không xác định rõ phần di sản được hưởng củatừng người thì có quyền yêu cầu công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản.Trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản, người được hưởng di sản có thể tặngcho toàn bộ hoặc một phần di sản mà mình được hưởng cho người thừa kế khác(Điều 57 Luật Công chứng).
Người duy nhất được hưởng di sảntheo pháp luật hoặc những người cùng được hưởng di sản theo pháp luật nhưngthỏa thuận không phân chia di sản đó có quyền yêu cầu công chứng văn bản khainhận di sản (Điều 58 Luật Công chứng).
Thành phần hồ sơ yêu cầu công chứng:Trường hợp di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản pháp luật quy định phảiđăng ký quyền sở hữu thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứngminh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản đó.
Trường hợp thừa kế theo pháp luật,thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứng minh quan hệ giữangười để lại di sản và người được hưởng di sản theo quy định của pháp luật vềthừa kế. Trường hợp thừa kế theo di chúc, trong hồ sơ yêu cầu công chứng phảicó bản sao di chúc.
Đối với di sản là tài sản chung vợchồng, mà vợ hoặc chồng chết trước, thì phải xác định tình trạng hôn nhân củangười chết sau, để biết sau khi một người chết trước thì người còn sống có kếthôn với người khác không, có phát sinh thêm người thừa kế thừa kế theo pháp luậtcủa người chết sau không?
Công chứng viên phải kiểm tra để xácđịnh người để lại di sản đúng là người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tàisản và những người yêu cầu công chứng, chứng thực đúng là người được hưởng disản; nếu thấy chưa rõ hoặc có căn cứ cho rằng việc để lại di sản và hưởng disản là không đúng pháp luật thì từ chối yêu cầu công chứng.
Tổ chức hành nghề công chứng cótrách nhiệm niêm yết việc thụ lý công chứng văn bản khai nhận di sản trước khithực hiện việc công chứng.
Văn bản thỏa thuận phân chia di sản,hoặc văn bản khai nhận di sản đã được công chứng là một trong các căn cứ để cơquan Nhà nước có thẩm quyền đăng ký việc chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữutài sản cho người được hưởng di sản.
3.Tranh chấp thừa kế di sản là nhà đất
Trong trường hợp vợ chồng (khôngđăng ký kết hôn) cùng tạo lập tài sản chung là 1 căn nhà và có 1 con chung.
Người chồng mất không để lại dichúc. Nay các con riêng của chồng muốn được hưởng di sản thừa kế.
Vậy câu hỏi đặt ra, tài sản là cănnhà sẽ phân chia như thế nào? Đứa con chung có được hưởng toàn bộ phần di sảnkhông? Quyền lợi của người vợ này như thế nào?
Người chồng chết không để lại dichúc nên di sản là quyền sử dụng đất gắn liền với nhà ở được chia theo phápluật, những người thừa kế theo pháp luật được quy định tại Khoản 1 Điều 649 Bộluật Dân sự năm 2015 bao gồm:
“1. Những người thừa kế theo phápluật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ,chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ôngnội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết;cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội,cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột củangười chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậuruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụngoại.”
Theo quy định trên, những ngườithuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ và các con của người chết. Do đó, trongtrường hợp này, người vợ của người đã chết nhưng không có giấy đăng ký kết hônhợp pháp theo luật hôn nhân và gia đình nên về phương diện pháp luật, khôngphải là vợ hợp pháp của người chết nên sẽ không được hưởng di sản thừa kế.
Tuy nhiên, nếu đủ cơ sở chứng minhđây là quan hệ hôn nhân thực tế, theo Điều 3 Nghị quyết 35/2000/NQ-HĐTP: cáctrường hợp sống chung với nhau như vợ chồng trước ngày 3-1-1987 nếu vi phạmđiều kiện về hình thức là chưa đăng ký kết hôn nhưng đảm bảo đầy đủ điều kiệnkết hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 1960 thì vẫn được xem xét công nhận.Vì thế, mấu chốt vấn đề sẽ nằm ở thời điểm hai người chung sống với nhau như vợchồng và có tuân thủ về mặt nội dung của điều kiện kết hôn hay không?
Nếu đủ điều kiện công nhận thì ngườivợ sẽ được nhận phần di sản thừa kế tương ứng theo diện hàng thừa kế thứ nhất.
Các con riêng của chồng nếu có đủgiấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân cha con thì vẫn nhận được di sản thừa kế.
Cách thức chia di sản thừa kế theopháp luật trong trường hợp này như sau:
Vì 2 vợ chồng cùng đứng tên trêngiấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên theo nguyên tắc: một người sẽ được hưởng½ giá trị tài sản. ½ giá trị tài sản của người vợ không thay đổi.
½ tài sản của chồng sẽ trở thành disản để chia thừa kế.
Phần di sản là ½ giá trị tài sản sẽchia đều cho hàng thừa kế thứ nhất.
Khi đó, các đồng thừa kế theo phápluật phải thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế.
Luật sư Trần Minh Hùng chuyên giatư vấn luật trên kênh HTV, VTV, THVL1, ANTV, SCTV1...
Chúng tôilà hãng luật tổng hợp nhiều đội ngũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyênviên, cộng tác viên có trình độ cao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm,kiến thức hiểu biết rộng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệmvà đạo đức trong nghề nghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý-cao quý vì nghề luật sư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sưbảo vệ cho những nạn nhân, tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư lànghề rất nguy hiểm và khó khăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sưluôn gặp nguy hiểm vì sự thù hằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sưthì phải có tâm, có đạo đức, có tài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề,chấp nhận có khăn, hy sinh và chấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnhhưởng đến công việc, cuộc sống của mình và gia đình thì rất khó hành nghề luậtsư đúng nghĩa. Niềm vui của luật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúpđược cho thân chủ, đem lại công bằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đemlại công bằng cho xã hội.
Luậtsư Trần Minh Hùng Trưởng văn phòng Luật sư Gia Đình- Luật sư sáng lập luật sưGia Đình có nhiều năm kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyềnthông tin tưởng với nhiều năm và thường xuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luậttrên các Kênh truyền hình uy tín như: Đài Truyền hình TPHCM(HTV), Đài truyền hình Việt Nam (VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long,Truyền hình Công an ANTV, SCTV, THQH, Tư vấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam,Đài truyền hình cáp VTC, Đài VOV Giao Thông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phátthanh Kiên Giang, Truyền hình Quốc Hội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổitrẻ đời sống, Báo đời sống và pháp luật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công annhân dân và các hãng báo chí trên cả nước... là luật sư được Trường Đại họcluật TP.HCM mời làm giám khảo cho nhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trườngĐHL, Cấp Quốc Gia, học thuật với trường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại họcuy tín và chuyên gia pháp luật cho các hãng truyền thông uy tín. Là Luậtsư bào chữa, tư vấn cho nhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếngtrên cả nước được báo chí đưa tin, người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàngNavibank liên quan Huyền Như và Viettinbank, Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầugiây, Chống thi hành công vụ mùa Covid, các vụ Giết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, LừaĐảo, gây thương tích, tham ô, cố ý làm trái... và các vụ án khác về dân sự,kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động, hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lạiniềm tin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm cônglý không biết mệt mỏi cho xã hội của luật sư chúng tôi.
Chúng tôicùng tư vấn luật và cố vấn pháp lý cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nướcrất lâu năm.
Trân trọngcảm ơn!.