1. Chồng chết, vợ có được hưởng thừa kế của bốmẹ chồng?
Câu hỏi: Chồng tôi mấtcách đây 4 năm. Nay mẹ chồng tôi đột ngột qua đời không để lại di chúc (bốchồng tôi mất cách đây đã lâu).
Dưới chồng tôi còn mộtngười em gái nữa. Xin hỏi luật sư tôi là con dâu thì có được hưởng thừa kế củagia đình chồng không? Nếu tôi không được hưởng thì con trai chúng tôi năm nay10 tuổi có được hưởng thừa kế không?
Theo như thông tin bạncung cấp thì bố mẹ chồng và chồng bạn mất đều không để lại di chúc, di sản thừakế sẽ được chia theo pháp luật. Điểm b khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015 quyđịnh:
Điều 650. Những trườnghợp thừa kế theo pháp luật
1. Thừa kế theo phápluật được áp dụng trong trường hợp sau đây:
a) Không có di chúc;
Người thừa kế theopháp luật được quy định tại Điều 651 Bộ luật này:
Điều 651. Người thừakế theo pháp luật
1. Những người thừa kếtheo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứnhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi củangười chết;
b) Hàng thừa kế thứhai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột củangười chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ôngngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ bagồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dìruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chúruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụnội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kếcùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàngthừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đãchết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chốinhận di sản.
Theo đó thì phần disản của bố chồng bạn sẽ được chia cho mẹ chồng bạn, chồng bạn và em gái củachồng bạn. Khi chồng bạn mất thì di sản thừa kế của chồng bạn được chia cho mẹchồng bạn, bạn, con bạn. Mẹ chồng bạn mất di sản thừa kế được chia cho chồng bạnvà em gái chồng bạn. Nhưng chồng bạn mất trước mẹ chồng nên phần di sản thừa kếchồng bạn được hưởng nếu còn sống sẽ do con bạn hưởng theo quy định tại Điều652 về thừa kế thế vị.
Gia đình bạn nên thựchiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế và thỏa thuận phân chia di sản thừa kếtại cơ quan công chứng trên địa bàn tỉnh để thuận tiện cho việc thực hiện quyềnsở hữu tài sản sau này.
2. Con dâu có được hưởng thừa kế thế vị không?
Câu hỏi:
Cha tôi có 2 căn nhàchưa có chủ quyền, 1 căn cha ở chung với 4 anh chi em, 1 căn cha cho tôi nhưngchỉ cho bằng miệng. Còn 1 người anh đã lập gia đình và ở riêng. Anh tôi mấttrước cha tôi khoảng 10 năm. Cha tôi mất không làm di chúc hay giấy tờ thừa kếnào. Vậy vợ anh tôi có được hưởng thừa kế 2 căn nhà trên không.
Trả lời tư vấn:
Với trường hợp của bạnchúng tôi xin tư vấn như sau:
Để chia thừa kế di sảncủa cha bạn để lại thì cần xác định được di sản gồm những tài sản nào. Do thôngtin bạn đưa ra chưa thực sự rõ ràng nên giả thiết 2 trường hợp như sau:
Trường hợp 1: Nếu 2căn nhà trên mà không thuộc quyền sở hữu của cha bạn tức là cha bạn không cógiấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở hoặc giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thì 2căn nhà trên không phải di sản của cha bạn và không được đem ra chia thừa kế.
Trường hợp 2: 2 cănnhà thuộc sở hữu của cha bạn đồng nghĩa với việc 2 căn nhà là di sản để chiathừa kế.
Thứ nhất, hợp đồngtặng cho ngôi nhà giữa cha bạn và bạn không có hiệu lực pháp lý. Do hợp đồngtặng cho bất động sản (quyền sử dụng đất gắn liền với quyền sở hữu nhà ở) phápluật quy định phải được lập bằng văn bản và có công chứng chứng thực. Vậy nên,hợp đồng này sẽ vô hiệu, và các bên sẽ trả lại cho nhau những gì đã nhận. Nhưvậy 2 ngôi nhà trên là vẫn là di sản thừa kế của cha bạn.
Thứ hai, cha bạn mấtkhông để lại di chúc, vì vậy di sản thừa kế được chia theo pháp luật.
Căn cứ vào Khoản 1Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015 thì những người thuộc diện thừa kế trước tiênlà những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất bao gồm:
“1. Những người thừakế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứnhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi củangười chết”
Và căn cứ vào Điều 652Bộ luật dân sự năm 2015:
“Trường hợp con củangười để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sảnthì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu cònsống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sảnthì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu cònsống..” .
Như vậy, trường hợpanh trai của bạn chết trước cha bạn - người để lại di sản thừa kế thì các concủa anh trai bạn sẽ được nhận phần di sản mà anh bạn đáng lẽ được hưởng. Vợ củaanh bạn không thuộc diện thừa kế thứ nhất cũng không phải đối tượng được nhậnphần thừa kế mà anh bạn đáng lẽ được hưởng.
Vậy nên, vợ của anhbạn không được hưởng thừa kế 2 căn nhà trên.
3. Con chết trước, cha mẹ có được hưởng thừakế không?
Câu hỏi:
"Vợ chồng tôi códựng nhà trên diện tích đất của ông bà để lại. Tôi đã chuyển quyền sử dụng đấtđó cho con trai tôi ở cùng trong hộ đứng tên, với trách nhiệm chăm sóc tôi lúcvề già, nhưng con trai tôi không may mất sớm. Hiện tại, con dâu tôi đang làm hồsơ chuyển quyền sử dụng đất từ chồng sang tên mình nhưng không nhận trách nhiệmlo cho tôi được. Như vậy, tôi có quyền phản đối để xin chuyển quyền sử dụng đấtqua tôi được không? Nhờ luật sư tư vấn giúp, tôi xin cảm ơn!"
Trả lời:
Cảm ơn bác đã tintưởng gửi yêu cầu tư vấn cho Luật sư chúng tôi, sau đây chúng tôi xin tư vấntrường hợp của bác như sau:
Theo thông tin báccung cấp năm 2004 vợ chồng bác đã làm thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đấtsang cho người con trai, do đó phần đất này đã thuộc quyền sở hữu của con traibác, và trở thành di sản thừa kế khi con trai bác mất.
Con dâu bác sẽ khôngcó quyền chuyển quyền sở hữu toàn bộ quyền sử dụng đất sang tên mình, vì nhữnglý do sau đây:
Thứ nhất: Nếu con traibác có để lại di chúc hợp pháp (theo Điều 630 Bộ luật dân sự 2015). Khi đó nếudi chúc có để lại di sản cho bác thì bác sẽ nhận được phần di sản theo nội dungdi chúc ( thừa kế theo di chúc).
Ngoài ra, Điều 644 Bộluật dân sự 2015 quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúcnhư sau:
Những người sau đâyvẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần suất của một người thừa kế theo phápluật, nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được ngườilập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn 2/3 suất đó,trừ khi họ là những người từ chối nhận di sản theo quy định tại điều 624 hoặchọ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 điều634 của bộ luật này
+ Con chưa thành niên,cha, mẹ, vợ, chồng;
+ Con đã thành niên màkhông có khả năng lao động.
Dựa theo quy định trênthì trong trường hợp con trai bác để lại di chúc, nếu bác không được con traimình cho hưởng di sản theo di chúc thì theo quy định tại điều 644 Bộ luật dânsự, bác vẫn sẽ được hưởng di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo phápluật.
Thứ hai: Nếu con traibác mất không để lại di chúc thì di sản sẽ được chia theo pháp luật. Điều 651Bộ luật dân sự 2015 quy định về thừa kế theo pháp luật như sau:
1. Những người thừa kếtheo pháp luật được quy định theo trình tự như sau:
a) Hàng thừa kế thứnhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi củangười chết;
b) Hàng thừa kế thứhai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột củangười chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ôngngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ bagồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dìruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chúruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụnội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kếcùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàngthừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đãchết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chốinhận di sản.
Như vậy, trong trườnghợp này bác thuộc hàng thừa kế thứ nhất của con mình nên được hưởng di sản (trừtrường hợp thuộc diện không được hưởng di sản theo khoản 1 điều 621 Bộ luật dânsự 2015) và được hưởng phần di sản bằng với những người thừa kế khác cùng hàng.
Kết luận: Trong mọitrường hợp, dù con trai bác có để lại di chúc hay không thì bác cũng có quyềnsở hữu đối với di sản thừa kế của con trai mình, trong đó có quyền sử dụng đất.Vì vậy, con dâu bác không được quyền chuyển toàn bộ quyền sử dụng đất sang tênmình. Bác với tư cách là đồng thừa kế, hoàn toàn có quyền phản đối và yêu cầuphân chia di sản thừa kế theo quy định của từng trường hợp đã trình bày trênđây.
Luật sư Trần Minh Hùng chuyên gia tư vấn luật trên kênh HTV, VTV,THVL1, ANTV, SCTV1...
Chúng tôi là hãng luật tổnghợp nhiều đội ngũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyên viên, cộng tác viêncó trình độ cao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm, kiến thức hiểu biếtrộng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệm và đạo đức trongnghề nghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý- cao quý vì nghềluật sư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sư bảo vệ cho nhữngnạn nhân, tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư là nghề rất nguyhiểm và khó khăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sư luôn gặp nguyhiểm vì sự thù hằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sư thì phải có tâm,có đạo đức, có tài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề, chấp nhận cókhăn, hy sinh và chấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnh hưởng đến côngviệc, cuộc sống của mình và gia đình thì rất khó hành nghề luật sư đúng nghĩa.Niềm vui của luật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúp được cho thân chủ,đem lại công bằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đem lại công bằng cho xãhội.
Luật sư Trần Minh HùngTrưởng văn phòng Luật sư Gia Đình- Luật sư sáng lập luật sư Gia Đình có nhiềunăm kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyền thông tin tưởngvới nhiều năm và thường xuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luật trên các Kênhtruyền hình uy tín như: Đài Truyền hình TPHCM (HTV), Đài truyền hìnhViệt Nam (VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long, Truyền hình Công an ANTV, SCTV,THQH, Tư vấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam, Đài truyền hình cáp VTC, Đài VOVGiao Thông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phát thanh Kiên Giang, Truyền hìnhQuốc Hội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổi trẻ đời sống, Báo đời sống và phápluật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công an nhân dân và các hãng báo chí trêncả nước... là luật sư được Trường Đại học luật TP.HCM mời làm giám khảo chonhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trường ĐHL, Cấp Quốc Gia, học thuật vớitrường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại học uy tín và chuyên gia pháp luậtcho các hãng truyền thông uy tín. Là Luật sư bào chữa, tư vấn chonhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếng trên cả nước được báo chí đưa tin,người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàng Navibank liên quan Huyền Như vàViettinbank, Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầu giây, Chống thi hành công vụ mùaCovid, các vụ Giết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, Lừa Đảo, gây thương tích, tham ô, cốý làm trái... và các vụ án khác về dân sự, kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động,hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lại niềm tin cho khách hàng cũng như sựđóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm công lý không biết mệt mỏi cho xã hộicủa luật sư chúng tôi.
Chúng tôi cùng tư vấn luậtvà cố vấn pháp lý cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước rất lâu năm.
Trân trọng cảm ơn.
ĐOÀN LUẬT SƯ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHVPLS GIAĐÌNH (Luật sư Thành Phố)
Trụ sở: 402ANguyễn Văn Luông, P.12, Q.6, Tp.HCM (Bên cạnh Công chứng số 7)
5/1 Nguyễn Du,Biên Hòa, Đồng Nai (đối diện tòa án Biên Hòa)
68/147 TrầnQuang Khải, Tân Định, quận 1, TP.HCM
Điện thoại:028-38779958; Fax: 08-38779958
Luật sư TrầnMinh Hùng: 0972 238006
Email: luatsuthanhpho@gmail.com